योग्य उत्तर भरतनाट्यम आहे. • थिलना हा भरतनाट्यमचा एक प्रकार आहे. • कुचीपुडी (आंध्र प्रदेश) • आंध्रप्रदेशच्या कृष्णा जिल्ह्यातील कुचीपुडी हे नृत्य-नाटकाची फार जुनी परंपरा असलेले गाव आहे. • हे यक्षगान या सामान्य नावाने ओळखले जात असे. • 17 व्या शतकात यक्षगानाच्या कुचीपुडी शैलीची कल्पना सिद्धेंद्र योगी यांनी केली. • संस्कृतमधील काव्य कृष्णा-लीलातरंगिणी रचणारे गुरु तीर्थनारायण योगी यांचे मार्गदर्शन असलेल्या यक्षगान परंपरेचा त्यांनी सखोल अभ्यास केला होता. • हे नृत्य नाटक म्हणजेच गटांचे प्रदर्शन आणि एकल गोष्टी म्हणून सादर केले जाते. • पोशाख, दागिने आणि दागदागिने यात महत्त्वपूर्ण स्थान व्यापतात. • मंडूका शब्दम (कुमारी बेडकाची कहाणी), बालगोपाल तरंग (डोक्यावर पाण्याने भरलेले भांडे घेऊन पितळेच्या थाळीच्या काठावर नृत्य) आणि ताल चित्र नृत्य (नृत्य करताना बोटाने चित्रे रेखाटणे) हे एकल प्रकार आहेत. • यामिनी कृष्णमूर्ती आणि राजा रेड्डी हे प्रमुख नर्तक आहेत. • ओडिसी (ओडिशा) • प्रदर्शनाचे प्रमुख विषय म्हणजे भगवान विष्णूचे अवतारांची विद्या आणि जयदेवच्या गीत गोविंदाचे श्लोक. • सुखदायक गीत असलेले एक मृदु नृत्य आणि मुद्रा व अभिव्यक्तींच्या बाबतीत भरतनाट्यमसारखेच आहे. • त्यास ‘फिरते शिल्प’ असे संबोधले गेले आहे, ज्यामध्ये दोन प्रमुख मुद्रा आहेत - त्रिभंग (शरीर हे मान, धड आणि गुडघ्यापाशी विक्षेपित केलेले असते) आणि चौक (चौकोन दाखवणारी स्थिती). • सोनल मानसिंह आणि केलूचरण महापात्रा हे प्रमुख कलाकार आहेत. • भरतनाट्यम (तामिळनाडू) • भरतनाट्यम नृत्यातील हालचालीचे तंत्र आणि व्याकरणाच्या अभ्यासासाठी नंदीकेश्वर यांनी केलेले अभिनय दर्पण हे एक मजकूररुपी सामग्रीचा मुख्य स्त्रोत आहे. • भरतनाट्यम नृत्याला एकाहर्य म्हणून ओळखले जाते, जेथे एक नर्तक एकाच नृत्यात अनेक भूमिका निभावतो. • नृत्यात पाय, नितंब आणि दंडाच्या संक्रमणयुक्त हालचालींचा समावेश आहे. भावना व्यक्त करण्यासाठी डोळ्यांच्या हालचाली आणि हाताच्या हावभावांचा उपयोग केला जातो. • सोबत असलेल्या वाद्यवृंदाध्ये एक गायक, मृदंगवादक, व्हायोलिन वादक किंवा वीणावादक, बासरीवादक आणि एक झिल्ली वादक असतो. • नृत्य पठण करणारी व्यक्ती म्हणजे नट्टुवानर. • सामान्यपणे, नृत्य सात मुख्य भागांमध्ये विभागले जाते - अलारिप्पु, जतीस्वरन, शब्द, वर्ण, पद, थिलना आणि श्लोक. • चिदंबरम मंदिराच्या (तामिळनाडू) गोपुरांनवर भरतनाट्यम मुद्रा चित्रित केलेल्या आहेत. • ई. कृष्णा अय्यर आणि रुक्मिणी देवी अरुंदाले यांनी या नृत्याची लोकप्रियता आणि स्थान परत मिळविण्यात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली होती. • कथ्थक (उत्तर भारत) • कथ्थक हा शब्द कथा म्हणजे गोष्ट या शब्दापासून आला आहे. • हे मुख्यतः एक मंदिर किंवा गावातील प्रदर्शन होते, ज्यात नर्तक प्राचीन शास्त्रांतील कथा सांगत असत. • भक्ती चळवळीच्या प्रसाराने पंधराव्या आणि सोळाव्या शतकात कथ्थक वेगळ्या नृत्याच्या रूपात विकसित होऊ लागला. • राधा-कृष्णाच्या दंतकथा रासलीला नावाच्या लोकनाट्यात आणल्या गेल्या ज्यात कथ्थक कथाकारांच्या मूलभूत हावभावांसह लोकनृत्य एकत्र केले. • मुघल बादशाह आणि त्यांच्या दरबाऱ्यांसमोर दरबारात कथ्थक सादर केला गेला आणि तेथे त्याला आधुनिक वैशिष्ट्ये प्राप्त झाली आणि तो एका विशिष्ट शैलीच्या नृत्य प्रकारात विकसित झाला. • अवधचे शेवटचे नवाब वाजिद अली शाह यांच्या राज्यात तो एक प्रमुख कलाप्रकार बनला. • सामान्यत: एकल नृत्य असून हालचालीद्वारे श्लोकांचे उच्चारण करण्यासाठी नर्तक अनेकदा विराम घेतो. • पायांच्या मुद्रेवर अधिक लक्ष केंद्रित केलेले असते; पाय सरळ ठेवून नर्तक घुंगरू घालून कुशलतेने नियंत्रित केलेल्या हालचाली करतात. • कथ्थक हा एकमेव शास्त्रीय नृत्यप्रकार हिंदुस्थानी किंवा उत्तर भारतीय संगीताला समर्पित आहे. • लेडी लीला सोखे (मेनका) यांनी शास्त्रीय शैली पुनरुज्जीवित केली. काही प्रमुख नर्तकांमध्ये बिरजू महाराज, सितारा देवी यांचा समावेश आहे.