MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Basics of Constitution
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

खालीलपैकी कोणते निर्देशक तत्त्व एक समाजवादी तत्व नाही?

Which one of the following Directive Principles is not based on socialistic principles?

पर्याय (Options):
A

सर्वांना समान कामासाठी समान वेतन

B

समान न्याय आणि विनामूल्य कायदेशीर मदत

C

एकसमान नागरी संहिता

अचूक उत्तर (Official Answer)
D

संपत्ती आणि उत्पादन साधनांच्या एकाग्रतेस प्रतिबंध

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर एकसमान नागरी संहिता आहे. • अनुच्छेद 44 - एकसमान नागरी संहिता हे समाजवादी तत्त्व नाही. • समान नागरी संहिता हे उदारमतवादी तत्व आहे. • भारतीय राज्यघटनेने मुळात डीपीएसपीचे वर्गीकरण केलेले नाही, परंतु त्यांची सामग्री आणि दिशानिर्देशाच्या आधारे त्यांना सहसा तीन प्रकारांमध्ये वर्गीकृत केले जाते- • डीपीएसपी - समाजवादी तत्त्वे • सामाजिक आणि आर्थिक न्याय प्रदान करणे आणि कल्याणकारी राज्याकडे जाण्याचा मार्ग ठरवणारी ही तत्त्वे आहेत. विविध अनुच्छेदांच्या मार्फत ते राज्यांना खालील निर्देशित करतातः • अनुच्छेद 38 - न्याय, सामाजिक, आर्थिक आणि राजकीय माध्यमातून सामाजिक सुव्यवस्था मिळवून लोकांच्या कल्याणासाठी प्रोत्साहन देणे आणि उत्पन्न, स्थिती, सुविधा आणि संधींमध्ये असमानता कमी करणे. • अनुच्छेद 39 • सुरक्षित नागरिक: सर्व नागरिकांच्या उपजीविकेचे पुरेसे साधन • सामान्य कल्याणासाठी समुदायाच्या भौतिक संसाधनांचे समान वितरण • संपत्ती आणि उत्पादन साधनांच्या एकाग्रतेस प्रतिबंध • पुरुष आणि स्त्रियांना समान कामासाठी समान वेतन • जबरदस्तीने होणार्‍या अत्याचाराविरूद्ध कामगार आणि मुलांच्या आरोग्याचे आणि सामर्थ्याचे संरक्षण • मुलांच्या निरोगी विकासासाठी संधी • अनुच्छेद 39 A - गरीबांना समान न्याय आणि विनामूल्य कायदेशीर सहाय्य देणे • अनुच्छेद 41 - बेरोजगारी, वृद्धावस्था, आजारपण आणि अपंगत्व या प्रकरणात नागरिकांचे खालील हक्क सुरक्षित करणे: • काम करण्याचा अधिकार • शिक्षणाचा हक्क • सार्वजनिक मदतीचा अधिकार, • अनुच्छेद 42 - काम आणि प्रसूती विश्रांतीसाठी योग्य आणि मानवी परिस्थितीची तरतूद करणे. • अनुच्छेद 43 - सर्व कामगारांसाठी राहणीमान वेतन, एक दर्जेदार जीवनमान आणि सामाजिक आणि सांस्कृतिक संधी सुरक्षित करणे. • अनुच्छेद 43 A - उद्योगांच्या व्यवस्थापनात कामगारांचा सहभाग सुरक्षित करण्यासाठी पावले उचलणे. • अनुच्छेद 47 - लोकांचे पोषण आणि जीवनमान उंचावणे आणि सार्वजनिक आरोग्य सुधारणे • डीपीएसपी - गांधीवादी तत्त्वे • ही तत्त्वे गांधीवादी विचारसरणीवर आधारित आहेत ज्यांचा वापर राष्ट्रीय चळवळीच्या वेळी गांधींनी पुनर्रचना केलेल्या कार्यक्रमाचे प्रतिनिधित्व करण्यासाठी केला. विविध अनुच्छेदांच्या मार्फत ते राज्यांना खालील निर्देशित करतातः • अनुच्छेद 40 - ग्रामपंचायतींचे आयोजन करणे आणि त्यांना आवश्यक शक्ती व अधिकार देऊन त्यांना स्वराज्य संस्थांचे कार्य करण्यासाठी सक्षम करणे. • अनुच्छेद 43 - ग्रामीण भागात कुटीर उद्योगांना वैयक्तिक किंवा सहकार्याच्या आधारावर प्रोत्साहन देणे • अनुच्छेद 43B - स्वयंसेवी संस्था, स्वायत्त कार्य, लोकशाही नियंत्रण आणि सहकारी संस्थांचे व्यावसायिक व्यवस्थापन यांना प्रोत्साहन देणे • अनुच्छेद 46 - अनुसूचित जाती, जमाती आणि इतर दुर्बल घटकांच्या शैक्षणिक आणि आर्थिक हितसंबंधांना चालना देणे आणि सामाजिक अन्याय आणि शोषणापासून त्यांचे संरक्षण करणे • अनुच्छेद 47 - आरोग्यासाठी हानिकारक असलेल्या मादक पेय आणि मादक पदार्थांचे सेवन करण्यास मनाई. • अनुच्छेद 48 - गायी, वासरे आणि इतर दुभत्या जनावरांची कत्तल रोखणे व त्यांची जाती सुधारणे. • डीपीएसपी - उदारमतवादी-बौद्धिक तत्त्वे • ही तत्त्वे उदारमतवादाची विचारधारा प्रतिबिंबित करतात. विविध अनुच्छेदांच्या मार्फत ते राज्यांना खालील निर्देशित करतातः • अनुच्छेद 44 - देशभरातील सर्व नागरिकांसाठी समान नागरी संहिता सुरक्षित ठेवण्यासाठी • अनुच्छेद 45 - सर्व मुलांचे वय सहा वर्षे पूर्ण होईपर्यंत बालकत्वपूर्व काळजी आणि शिक्षण प्रदान करणे • अनुच्छेद 48 - शेती व पशुसंवर्धन आधुनिक व वैज्ञानिक धर्तीवर आयोजित करणे • अनुच्छेद 49 - राष्ट्रीय महत्त्व म्हणून घोषित केलेली कलात्मक किंवा ऐतिहासिक स्मारके, ठिकाणे आणि वस्तू यांचे संरक्षण करणे • अनुच्छेद 50 - राज्याच्या सार्वजनिक सेवेतील न्यायपालिकेला कार्यकारिणीपासून वेगळे करणे • अनुच्छेद 51 - • आंतरराष्ट्रीय शांतता आणि सुरक्षेला चालना देण्यासाठी आणि राष्ट्रांदरम्यान न्याय्य व आदरणीय संबंध राखणे • आंतरराष्ट्रीय कायद्याबद्दल आणि कराराच्या जबाबदाऱ्यांकडे दुर्लक्ष करणे • लवादाद्वारे आंतरराष्ट्रीय वाद मिटविण्यास प्रोत्साहित करणे
मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC सराव चाचणी

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

खालील विधाने काळजीपूर्वक विचारात घ्या: 1. सर्वोच्च न्यायालय एक उच्च न्यायालयातून दुसर्‍या उच्च न्यायालयात खटला हस्तांतरित करू शकते. 2. कलम 139A हे 42 व्या घटनादुरुस्तीद्वारे जोडले गेले. वरील विधानांपैकी कोणते/ती विधान/विधाने अचूक (सत्य) आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानातील "कायद्याने स्थापित प्रक्रिया" हा वाक्प्रचार कोणत्या देशाच्या संविधानातून घेण्यात आला आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय राजव्यवस्थेच्या संदर्भात, खालील विधानांचा विचार करा: I. अध्यादेश कोणत्याही केंद्रीय कायद्यात सुधारणा करू शकतो. II. अध्यादेशाद्वारे मूलभूत हक्क संकुचित करता येतात. III. अध्यादेश मागील तारखेपासून अंमलात येऊ शकतो. वरील विधानांपैकी कोणती विधाने योग्य (बिनचूक) आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

राष्ट्रपती पद रिक्त झाल्यास आणि उपराष्ट्रपती उपलब्ध नसल्यास, राष्ट्रपती म्हणून कोण कारभार सांभाळते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

कलम 279A अंतर्गत, GST परिषदेच्या निर्णयांसाठी सदस्यांच्या भारित मतांची किती बहुमताची आवश्यकता असते?