सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर पर्याय 2 आहे.
In News
• केंद्र सरकारने SHANTI विधेयक, 2025 लोकसभेत सादर केले आहे, ज्याचा उद्देश भारताच्या नागरी अणुऊर्जा कायद्यांमध्ये सुधारणा करणे आणि स्वातंत्र्यानंतर प्रथमच अणुऊर्जा निर्मितीमध्ये खाजगी आणि संयुक्त उपक्रमांना सहभागी होण्याची परवानगी देणे आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• SHANTI विधेयक, 1962 चा अणुऊर्जा कायदा आणि 2010 चा अणु नुकसानीसाठी नागरी दायित्व कायदा रद्द करते, ज्यामुळे नागरी अणुऊर्जेसाठी एक एकीकृत कायदेशीर चौकट तयार होते. म्हणून, पर्याय B योग्य आहे.
• हे खाजगी आणि विदेशी सहभागाला परवानगी देते, तर अणु इंधन, जड पाणी आणि कचरा व्यवस्थापन यांसारख्या संवेदनशील क्षेत्रांवर राज्याचे नियंत्रण कायम ठेवते. त्यामुळे इतर पर्याय चुकीचे आहेत.
पूरक माहिती:
• हे विधेयक अणुऊर्जा नियामक मंडळाला (AERB) वैधानिक दर्जा देते, ज्यामुळे नियामक स्वातंत्र्य आणि संसदीय उत्तरदायित्व वाढते.
• पुरवठादारांची जबाबदारी काढून टाकते आणि ऑपरेटरची जबाबदारी मर्यादित करते, ज्यामुळे भारत आंतरराष्ट्रीय अणु दायित्व करारांशी जुळवून घेतो आणि गुंतवणूकदारांचा आत्मविश्वास वाढवतो.
• हे विधेयक लहान मॉड्यूलर रिॲक्टर (SMRs) च्या तैनातीस समर्थन देते, ज्यामुळे भारताच्या स्वच्छ ऊर्जा संक्रमणास आणि दीर्घकालीन ऊर्जा सुरक्षेस मदत होते.
The correct answer is Option 2
In News
• The Union Government introduced the SHANTI Bill, 2025 in the Lok Sabha to overhaul India’s civil nuclear energy laws and allow private and joint venture participation in nuclear power generation for the first time since Independence.
Explanation & Key Takeaways:
• The SHANTI Bill repeals the Atomic Energy Act, 1962 and the Civil Liability for Nuclear Damage Act, 2010, creating a unified legal framework for civil nuclear energy. Hence, Option 2 is correct.
• It allows private and foreign participation while retaining state control over sensitive domains such as nuclear fuel, heavy water, and waste management. Hence, other options are incorrect.
Related Concepts:
• The Bill grants statutory status to the Atomic Energy Regulatory Board (AERB), enhancing regulatory independence and parliamentary accountability.
• It removes supplier liability and caps operator liability to align India with international nuclear liability conventions, boosting investor confidence.
• The Bill supports deployment of Small Modular Reactors (SMRs), aiding India’s clean energy transition and long-term energy security.