MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Union Executive & Parliament FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

पुढील विधानांचा विचार करा: I. भारताच्या संविधानात असे स्पष्टपणे नमूद केले आहे की, विशिष्ट क्षेत्रांमध्ये राज्याचे राज्यपाल आपल्या 'स्वविवेकाधिकारा'नुसार कार्य करतात. II. भारताचे राष्ट्रपती, संबंधित राज्याच्या राज्यपालांनी पाठवल्याशिवाय, राज्य विधिमंडळाने संमत केलेले एखादे विधेयक स्वतःहून आपल्या विचारार्थ राखून ठेवू शकतात. वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Examine the following statements carefully: I The Constitution of India explicitly mentions that in certain spheres the Governor of a State acts in his/her own discretion II. The President of India can, of his/her own, reserve a bill passed by a State Legislature for his/her consideration without it being forwarded by the Governor of the State concerned Which of the statements given above is/are correct?

पर्याय (Options):
A

फक्त I

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

फक्त II

C

I आणि II दोन्ही

D

I किंवा II कोणतेही नाही

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
📌 सविस्तर स्पष्टीकरण व मुख्य तरतुदी: • विधान I: योग्य • संविधानात अशा परिस्थितींचा स्पष्ट उल्लेख आहे, जिथे राज्यपाल आपल्या स्वविवेकाधिकाराचा वापर करू शकतात. • उदाहरणांमध्ये हे समाविष्ट आहे: • राष्ट्रपतींच्या विचारार्थ विधेयक राखून ठेवणे (कलम 200). • कलम 356 अंतर्गत राष्ट्रपतींना (राज्यातील घटनात्मक यंत्रणा कोलमडल्यास) अहवाल पाठवणे. • केंद्रशासित प्रदेशाचे प्रशासक म्हणून किंवा राष्ट्रपती राजवटीच्या काळात कार्य करताना. • म्हणून, विधान I योग्य आहे. • विधान II: अयोग्य • भारताचे राष्ट्रपती राज्य विधिमंडळाने मंजूर केलेले विधेयक स्वतःहून (suo motu) राखून ठेवू शकत नाहीत. • कलम 200 अन्वये, केवळ राज्यपालच राष्ट्रपतींच्या विचारार्थ विधेयक राखून ठेवू शकतात. • राष्ट्रपतींना स्वतंत्रपणे विधेयक निवडण्याची आणि राखून ठेवण्याची परवानगी देणारी कोणतीही घटनात्मक तरतूद नाही. • म्हणून, विधान II अयोग्य आहे. 💡 स्मृती क्लृप्ती (Memory Booster / Trick): • स्मृती सूत्र: 'कलम 200 → फक्त I'. भारतीय राज्यघटनेत कलम 200 चा संबंध थेट 'फक्त I' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा. 🗺️ मेमरी मॅप / संकल्पना नकाशा (Memory Map): • संकल्पना नकाशा: Union Executive & Parliament ➔ मुख्य घटक / तरतूद ➔ 'फक्त I' ➔ आयोगाच्या परीक्षा निकषांनुसार थेट परस्परसंबंध. ⚠️ परीक्षेतील संभाव्य चूक (Exam Trap): • परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('फक्त II') आणि पर्याय 1 ('फक्त I') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे. 🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination): • 🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 2 ('फक्त II'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त I' हे ठरते. • पर्याय 3 ('I आणि II दोन्ही'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त I' हे ठरते. • पर्याय 4 ('I किंवा II कोणतेही नाही'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त I' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('फक्त I') निश्चित होते.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('फक्त II') आणि पर्याय 1 ('फक्त I') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'कलम 200 → फक्त I'. भारतीय राज्यघटनेत कलम 200 चा संबंध थेट 'फक्त I' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 2 ('फक्त II'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त I' हे ठरते. • पर्याय 3 ('I आणि II दोन्ही'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त I' हे ठरते. • पर्याय 4 ('I किंवा II कोणतेही नाही'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त I' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('फक्त I') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 01

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+