MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Fundamental Rights, DPSP & Fundamental Duties FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

भारतीय राजव्यवस्थेच्या संदर्भात, खालील विधानांचा विचार करा: I. अध्यादेश कोणत्याही केंद्रीय कायद्यात सुधारणा करू शकतो. II. अध्यादेशाद्वारे मूलभूत हक्क संकुचित करता येतात. III. अध्यादेश मागील तारखेपासून अंमलात येऊ शकतो. वरील विधानांपैकी कोणती विधाने योग्य (बिनचूक) आहेत?

In the context of the Indian polity, consider the following statements carefully: I. An Ordinance can amend any Central Act II. An Ordinance can abridge a Fundamental Right III. An Ordinance can come into effect from a back date Which of the above statement(s) is/are factually correct?

पर्याय (Options):
A

केवळ I आणि II

B

केवळ II आणि III

C

केवळ I आणि III

अचूक उत्तर (Official Answer)
D

I, II आणि III

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)
📌 सविस्तर स्पष्टीकरण व मुख्य तरतुदी: • विधान I: • राष्ट्रपती किंवा राज्यपालांनी जारी केलेला अध्यादेश कोणत्याही केंद्रीय किंवा राज्य कायद्यात सुधारणा करू शकतो किंवा तो रद्द करू शकतो. • हा अधिकार भारतीय संविधानाच्या कलम 123 (राष्ट्रपती) आणि कलम 213 (राज्यपाल) मधून प्राप्त होतो. म्हणून, विधान I योग्य आहे. • विधान II: • अध्यादेश संविधानांतर्गत हमी दिलेल्या मूलभूत हक्कांना संकुचित करू शकत नाही किंवा ते काढून घेऊ शकत नाही. • मूलभूत हक्क पवित्र आहेत, आणि अध्यादेश जारी करण्याचा अधिकार देखील हे हक्क रद्द करू शकत नाही किंवा संकुचित करू शकत नाही. म्हणून, विधान II अयोग्य आहे. • विधान III: • अध्यादेशांना पूर्वलक्षी प्रभाव असतो आणि ते मागील तारखेपासून, म्हणजेच अध्यादेश जारी झाल्याच्या तारखेपासून अंमलात येऊ शकतात. यामुळे कायदा पूर्वीच्या तारखेपासून प्रभावी असल्यासारखा कार्य करतो. म्हणून, विधान III योग्य आहे. 💡 स्मृती क्लृप्ती (Memory Booster / Trick): • स्मृती सूत्र: 'कलम 123 → केवळ I आणि III'. भारतीय राज्यघटनेत कलम 123 चा संबंध थेट 'केवळ I आणि III' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा. 🗺️ मेमरी मॅप / संकल्पना नकाशा (Memory Map): • संकल्पना नकाशा: Fundamental Rights, DPSP & Fundamental Duties ➔ मुख्य घटक / तरतूद ➔ 'केवळ I आणि III' ➔ आयोगाच्या परीक्षा निकषांनुसार थेट परस्परसंबंध. ⚠️ परीक्षेतील संभाव्य चूक (Exam Trap): • परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 4 ('I, II आणि III') आणि पर्याय 3 ('केवळ I आणि III') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे. 🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination): • 🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('केवळ I आणि II'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'केवळ I आणि III' हे ठरते. • पर्याय 2 ('केवळ II आणि III'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'केवळ I आणि III' हे ठरते. • पर्याय 4 ('I, II आणि III'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'केवळ I आणि III' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('केवळ I आणि III') निश्चित होते.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 4 ('I, II आणि III') आणि पर्याय 3 ('केवळ I आणि III') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'कलम 123 → केवळ I आणि III'. भारतीय राज्यघटनेत कलम 123 चा संबंध थेट 'केवळ I आणि III' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('केवळ I आणि II'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'केवळ I आणि III' हे ठरते. • पर्याय 2 ('केवळ II आणि III'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'केवळ I आणि III' हे ठरते. • पर्याय 4 ('I, II आणि III'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'केवळ I आणि III' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('केवळ I आणि III') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 01

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+