MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Making, Preamble & Features of Constitution FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

भारतीय संविधानातील "कायद्याने स्थापित प्रक्रिया" हा वाक्प्रचार कोणत्या देशाच्या संविधानातून घेण्यात आला आहे?

The phrase "Procedure established by law" in the Indian Constitution is borrowed from:

पर्याय (Options):
A

ऑस्ट्रेलियन संविधान

B

कॅनडाचे संविधान

C

युनायटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका संविधान

D

जपानचे संविधान

अचूक उत्तर (Official Answer)
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (4)
📌 सविस्तर स्पष्टीकरण व मुख्य तरतुदी: • "कायद्याने स्थापित प्रक्रिया" हा वाक्प्रचार जपानच्या संविधानातून घेण्यात आला आहे. • या संकल्पनेचा अर्थ असा आहे की, जर एखाद्या कायदेशीर प्राधिकरणाने कायदा केला असेल, तर ती प्रक्रिया वैध मानली जाते, मग तो कायदा न्यायपूर्ण असो किंवा नसो. • ही संकल्पना "कायदेशीर प्रक्रिया" या संकल्पनेपेक्षा वेगळी आहे, जी युनायटेड स्टेट्सच्या संविधानामध्ये पाळली जाते आणि ती कायद्यामध्ये न्याय, औचित्य आणि वाजवीपणा सुनिश्चित करते. • हा वाक्प्रचार भारतीय संविधानाच्या कलम 21 मध्ये नमूद केला आहे, जो जीवन आणि वैयक्तिक स्वातंत्र्याच्या अधिकाराची हमी देतो. • "कायद्याने स्थापित प्रक्रिया" स्वीकारल्यामुळे कायदेमंडळाला न्यायिक हस्तक्षेपाशिवाय कायदे करण्याचा अधिकार मिळतो, जोपर्यंत प्रक्रिया पाळली जाते. • ही संकल्पना कार्यपद्धतीच्या वैधतेला महत्त्व देते, परंतु कायद्याच्या नैतिकतेवर किंवा न्याय्यतेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करत नाही. • भारतीय न्यायव्यवस्थेने कालांतराने कलम 21 चा विस्तार केला आहे, ज्यामध्ये गोपनीयतेचा अधिकार, आरोग्य, शिक्षण आणि स्वच्छ पर्यावरणाचा अधिकार यांसारख्या विविध अधिकारांचा समावेश आहे. 📚 संबंधित महत्त्वाचे घटक व संदर्भ (परीक्षेसाठी पूरक माहिती): • ऑस्ट्रेलियन संविधान • ऑस्ट्रेलियन संविधान प्रामुख्याने संघीय आणि राज्य सरकारांमधील अधिकारांच्या विभाजनावर लक्ष केंद्रित करते. • त्यामध्ये "कायद्याने स्थापित प्रक्रिया" किंवा "कायदेशीर प्रक्रिया" यांसारख्या तरतुदींचा समावेश नाही. • ऑस्ट्रेलियन कायदेशीर प्रणाली वेस्टमिन्स्टर प्रणालीने प्रभावित आहे, जी संसदीय श्रेष्ठत्वाला महत्त्व देते. • कॅनडाचे संविधान • कॅनडाचे संविधान संघराज्य आणि संसदीय लोकशाहीच्या तत्त्वांवर भर देते. • त्यामध्ये अधिकार आणि स्वातंत्र्याचा चार्टर समाविष्ट आहे, जो मूलभूत अधिकार आणि स्वातंत्र्यांची हमी देतो, ज्यात जीवन आणि स्वातंत्र्याचा अधिकार समाविष्ट आहे. • तथापि, ते "कायद्याने स्थापित प्रक्रिया" या संकल्पनेस स्वीकारत नाही. • युनायटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका संविधान • युनायटेड स्टेट्सचे संविधान "कायदेशीर प्रक्रिया" या तत्त्वाचे पालन करते. • "कायदेशीर प्रक्रिया" हे सुनिश्चित करते की कायदे न्यायपूर्ण, उचित आणि वाजवी आहेत, राज्याकडून होणाऱ्या मनमानी कृतींविरूद्ध संरक्षण प्रदान करते. • या संकल्पनेचा "कायद्याने स्थापित प्रक्रिया" च्या तुलनेत व्यापक विस्तार आहे. • ही यू.एस. संविधानाच्या पाचव्या दुरुस्तीमध्ये आणि चौदाव्या दुरुस्तीमध्ये समाविष्ट आहे. 💡 स्मृती क्लृप्ती (Memory Booster / Trick): • स्मृती सूत्र: 'कलम 21 → जपानचे संविधान'. भारतीय राज्यघटनेत कलम 21 चा संबंध थेट 'जपानचे संविधान' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा. 🗺️ मेमरी मॅप / संकल्पना नकाशा (Memory Map): • संकल्पना नकाशा: Making, Preamble & Features of Constitution ➔ मुख्य घटक / तरतूद ➔ 'जपानचे संविधान' ➔ आयोगाच्या परीक्षा निकषांनुसार थेट परस्परसंबंध. ⚠️ परीक्षेतील संभाव्य चूक (Exam Trap): • परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 1 ('ऑस्ट्रेलियन संविधान') आणि पर्याय 4 ('जपानचे संविधान') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे. 🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination): • 🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('ऑस्ट्रेलियन संविधान'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'जपानचे संविधान' हे ठरते. • पर्याय 2 ('कॅनडाचे संविधान'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'जपानचे संविधान' हे ठरते. • पर्याय 3 ('युनायटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका संविधान'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'जपानचे संविधान' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('जपानचे संविधान') निश्चित होते.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 1 ('ऑस्ट्रेलियन संविधान') आणि पर्याय 4 ('जपानचे संविधान') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'कलम 21 → जपानचे संविधान'. भारतीय राज्यघटनेत कलम 21 चा संबंध थेट 'जपानचे संविधान' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('ऑस्ट्रेलियन संविधान'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'जपानचे संविधान' हे ठरते. • पर्याय 2 ('कॅनडाचे संविधान'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'जपानचे संविधान' हे ठरते. • पर्याय 3 ('युनायटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका संविधान'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'जपानचे संविधान' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('जपानचे संविधान') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 01

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+