MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Judiciary
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

खालील विधाने विचारात घ्या: 1. सर्वोच्च न्यायालय एक उच्च न्यायालयातून दुसर्‍या उच्च न्यायालयात खटला हस्तांतरित करू शकते. 2. अनुच्छेद 139A हे 42 व्या घटनादुरुस्तीद्वारे जोडले गेले. दिलेल्यापैकी कोणते विधान/विधाने बरोबर आहे/आहेत?

Consider the statements: 1. The Supreme Court can transfer a case from one High Court to another. 2. Article 139A was added by the 42nd Constitutional Amendment. Which of the statements is/are correct?

पर्याय (Options):
A

फक्त 1

B

फक्त 2

C

1 आणि 2 दोन्ही

अचूक उत्तर (Official Answer)
D

1 किंवा 2 नाही

E

वगळा

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर 1 आणि 2 दोन्ही आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • विधान 1: सर्वोच्च न्यायालय एक उच्च न्यायालयातून दुसर्‍या उच्च न्यायालयात खटला हस्तांतरित करू शकते. • सर्वोच्च न्यायालयाचा हा अधिकार भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 139A(2) मधून मिळवलेला आहे. • जर ते न्याय हिताचे असेल किंवा त्या खटल्यांमध्ये समान मुद्दे गुंतलेले असतील ज्यासाठी एकत्रित निर्णयाची आवश्यकता आहे, तर सर्वोच्च न्यायालय एका उच्च न्यायालयातून दुसर्‍या उच्च न्यायालयात खटले हस्तांतरित करू शकते. • सर्वोच्च न्यायालय समान विषयावरील उच्च न्यायालयांमधील परस्परविरोधी निर्णय टाळण्यासाठी आणि न्यायिक सुसंगतता सुनिश्चित करण्यासाठी या अधिकाराचा वापर करते. म्हणून, विधान 1 बरोबर आहे. • विधान 2: अनुच्छेद 139A हे 42 व्या घटनादुरुस्तीद्वारे जोडले गेले. • 42 वी घटनादुरुस्ती अधिनियम, 1976, ज्याला "मिनी संविधान" म्हणून देखील ओळखले जाते, याद्वारे अनुच्छेद 139A संविधानात समाविष्ट करण्यात आले. • हे कलम सर्वोच्च न्यायालयाला समान किंवा मोठ्या प्रमाणात समान कायद्याचे प्रश्न असलेल्या खटल्यांना, जे वेगवेगळ्या उच्च न्यायालयांमध्ये प्रलंबित आहेत, स्वतःकडे किंवा निर्णयासाठी एका उच्च न्यायालयात हस्तांतरित करण्याचा अधिकार देते. • या कलमाचा उद्देश न्यायिक प्रणालीची एकता मजबूत करणे आणि वेगवेगळ्या उच्च न्यायालयांद्वारे होणारे विरोधाभासी निर्णय रोखणे हा होता. म्हणून, विधान 2 बरोबर आहे. • म्हणून, योग्य उत्तर 1 आणि 2 दोन्ही आहे. पूरक माहिती: • भारतीय संविधानाचा अनुच्छेद 139A: • खंड (1): हे सर्वोच्च न्यायालयाला एका किंवा अधिक उच्च न्यायालयांमध्ये प्रलंबित असलेले खटले स्वतःकडे घेण्यास सक्षम करते, जर त्यात समान किंवा मोठ्या प्रमाणात समान कायद्याचे प्रश्न असतील. सर्वोच्च न्यायालय स्वतःच या प्रकरणांवर निर्णय घेऊ शकते. • खंड (2): हे सर्वोच्च न्यायालयाला न्याय हितार्थ किंवा विरोधाभासी निर्णय टाळण्यासाठी एका उच्च न्यायालयातून दुसर्‍या उच्च न्यायालयात खटले हस्तांतरित करण्यास अधिकृत करते. • 42 वी घटनादुरुस्ती अधिनियम, 1976: • हा बदल भारतीय संविधानातील सर्वात व्यापक बदलांपैकी एक आहे, ज्याला "मिनी संविधान" देखील म्हटले जाते. • अनुच्छेद 139A जोडण्याव्यतिरिक्त, याने प्रस्तावना, मूलभूत अधिकार, राज्य धोरणांची निर्देशक तत्त्वे आणि न्यायपालिका आणि कार्यपालिकेच्या अधिकारांमध्ये महत्त्वपूर्ण बदल घडवले. • याचा उद्देश केंद्र सरकारचा अधिकार मजबूत करणे आणि न्यायिक निर्णयांमध्ये एकसमानता आणणे हा होता. • खटल्यांच्या न्यायिक हस्तांतरणाचे महत्त्व: • खटल्यांचे हस्तांतरण वेगवेगळ्या उच्च न्यायालयांमधील न्यायिक निर्णयांमध्ये एकसमानता सुनिश्चित करते. • हे समान विषयावरील विरोधाभासी निर्णय टाळते, ज्यामुळे गोंधळ निर्माण होऊ शकतो आणि कायदेशीर प्रणाली कमकुवत होऊ शकते. • हा अधिकार बहुतेक वेळा घटनात्मक अर्थ लावणे, आंतरराज्यीय विवाद किंवा राष्ट्रीय महत्त्वाच्या बाबींमध्ये वापरला जातो. महत्त्वाची टीप: • अनुच्छेद 139A वरील न्यायिक दृष्टान्त: • सर्वोच्च न्यायालयाने अनुच्छेद 139A चा वापर अशा प्रकरणांमध्ये केला आहे ज्यात अनेक उच्च न्यायालयांमध्ये समान कायदेशीर समस्यांवर सुनावणी चालू आहे, जसे की कर विवाद, आंतरराज्यीय पाणी विवाद किंवा घटनात्मक अर्थ लावणे. • उदाहरण: अयोध्या जमीन विवादामध्ये, सर्वोच्च न्यायालयाने एकसमान निकाल सुनिश्चित करण्यासाठी विविध न्यायालयांमधील अनेक खटले एकत्रित केले. • न्यायपालिकेची भूमिका: • न्यायपालिका संविधानाचे संरक्षक म्हणून कार्य करते आणि देशभरात कायद्यांच्या अर्थ लावण्यात आणि अंमलबजावणीमध्ये एकसमानता सुनिश्चित करते. • 139A सारख्या अनुच्छेदांद्वारे, न्यायपालिका कायदेशीर तत्त्वांमध्ये सुसंगतता राखते आणि संदिग्धता टाळते.
मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC सराव चाचणी

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

खालील विधाने काळजीपूर्वक विचारात घ्या: 1. सर्वोच्च न्यायालय एक उच्च न्यायालयातून दुसर्‍या उच्च न्यायालयात खटला हस्तांतरित करू शकते. 2. कलम 139A हे 42 व्या घटनादुरुस्तीद्वारे जोडले गेले. वरील विधानांपैकी कोणते/ती विधान/विधाने अचूक (सत्य) आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानातील "कायद्याने स्थापित प्रक्रिया" हा वाक्प्रचार कोणत्या देशाच्या संविधानातून घेण्यात आला आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय राजव्यवस्थेच्या संदर्भात, खालील विधानांचा विचार करा: I. अध्यादेश कोणत्याही केंद्रीय कायद्यात सुधारणा करू शकतो. II. अध्यादेशाद्वारे मूलभूत हक्क संकुचित करता येतात. III. अध्यादेश मागील तारखेपासून अंमलात येऊ शकतो. वरील विधानांपैकी कोणती विधाने योग्य (बिनचूक) आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

राष्ट्रपती पद रिक्त झाल्यास आणि उपराष्ट्रपती उपलब्ध नसल्यास, राष्ट्रपती म्हणून कोण कारभार सांभाळते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

कलम 279A अंतर्गत, GST परिषदेच्या निर्णयांसाठी सदस्यांच्या भारित मतांची किती बहुमताची आवश्यकता असते?