सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर 3 आणि 4 आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
18 व्या शतकातील बदल:
• 18 व्या शतकात मुघल साम्राज्याच्या अधःपतनासह, जुनी शहरे देखील त्यांची भव्यता गमावली आणि लखनौ, हैदराबाद, सेरिंगपट्टणम, पुणे, नागपूर, बडोदा, तंजोर इत्यादी नवीन शहरे विकसित झाली आणि ही शहरे स्थानिक प्राधिकरणाची जागा होती.
• व्यापारी, कारागीर, प्रशासक आणि भाडोत्री कामाच्या आणि संरक्षणाच्या शोधात जुन्या मुघल केंद्रांमधून या शहरांमध्ये स्थलांतरित झाले.
• अनेक नवीन कसबाह (ग्रामीण भागातील एक लहान शहर) आणि गरिज (एक लहान निश्चित बाजारपेठ) अस्तित्वात आले, परंतु राजकीय विकेंद्रीकरणाचे परिणाम असमान (पुडुचेरी) होते.
युरोपियन व्यावसायिक कंपन्यांनी वेगवेगळ्या शहरांमध्ये आपले तळ उभारले होते, उदा.
• पणजीमधील पोर्तुगीज, म्हणून पर्याय 1 योग्य नाही.
• मसुलीपट्टणममधील डच, म्हणून पर्याय 2 योग्य नाही.
• मद्रासमधील ब्रिटिश आणि म्हणून पर्याय 3 योग्य आहे.
• पाँडिचेरीमध्ये फ्रेंच. म्हणून पर्याय 4 योग्य आहे.
• व्यावसायिक क्रियाकलापांच्या विस्तारासह शहरे आणखी वाढली, हळूहळू 18 व्या शतकाच्या शेवटी आशियातील भू-आधारित साम्राज्यांची जागा शक्तिशाली समुद्र-आधारित युरोपियन साम्राज्यांनी घेतली.
• आंतरराष्ट्रीय व्यापार, व्यापारीवाद आणि भांडवलशाहीच्या शक्तींनी समाजाचे स्वरूप परिभाषित केले.
• 1757 पासून ब्रिटीशांनी भारतातील राजकीय नियंत्रण ताब्यात घेतल्याने, ईस्ट इंडिया कंपनीचा व्यापार वाढला आणि बॉम्बे, कलकत्ता आणि मद्रास यांसारखी वसाहती बंदर शहरे आर्थिक आणि राजकीय शक्ती म्हणून उदयास आली.
The correct answer is 3 and 4 only
Explanation & Key Takeaways:
• Option A (1 only) is incorrect because the Portuguese did not establish their base in Tanjore.
• The Portuguese were primarily located in Goa, Daman, Diu, and Dadra and Nagar Haveli on the west coast of India, and they also had settlements in other parts of India such as Kochi, Mumbai, and Chennai.
• However, Tanjore was not one of their major settlements.
• Option B (1, 2, and 3) is partially correct.
• The Dutch did establish their base in Panaji (also known as Panjim), which is the capital city of the Indian state of Goa.
• The British did establish their base in Madras (now known as Chennai), which is the capital city of the Indian state of Tamil Nadu.
• However, the Portuguese did not establish their base in Tanjore, so this option is not entirely correct.
• Option C (3 and 4) is correct.
• The British did establish their base in Madras (now known as Chennai), as mentioned earlier.
• The French did establish their base in Pondicherry (now known as Puducherry), which is a union territory in India.
• Option D (4 only) is correct, as the French did establish their base in Pondicherry, which is a union territory in India.
• This option correctly identifies the only European commercial company that established their base in Pondicherry.
• Hence option 3 is the correct answer.