MPSC Test Logo mpsctest.in
History (इतिहास) Early Nationalism & Congress Era (1885-1919) FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

स्ट्रैची आयोग कंशासंबंधी होता?

What was the Strachey Commission about?

पर्याय (Options):
A

शैक्षणिक सुधारणा

B

आरोग्य सुधारणा

C

दुष्काळ उपाययोजना

अचूक उत्तर (Official Answer)
D

बालविवाह रोखणे

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर दुष्काळ निवारण योजना आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • स्ट्रॅची आयोग (1880): स्ट्रॅची आयोग 1880 मध्ये सर रिचर्ड स्ट्रॅची यांच्या नेतृत्वाखाली ब्रिटिश सरकारने भारतात स्थापन केला होता. दुष्काळ आणि त्याचे परिणाम कमी करण्यासाठी धोरणे विकसित करणे हे त्याचे मुख्य लक्ष होते. • आयोगाने भारतातील वारंवार येणाऱ्या दुष्काळाची कारणे आणि परिणाम तपासले, ज्यामुळे कृषी उत्पादनावर गंभीर परिणाम झाला आणि दुष्काळ पडले. • दुष्काळांमुळे निर्माण होणाऱ्या आव्हानांना तोंड देण्यासाठी आणि बाधित लोकांसाठी अन्नसुरक्षितता सुनिश्चित करण्यासाठी पद्धतशीर दुष्काळ निवारण योजना तयार करण्याच्या महत्त्वावर या आयोगाने भर दिला. • या आयोगाने सिंचन व्यवस्था, अन्नधान्यासाठी साठवण सुविधा आणि दुष्काळाच्या वेळी शेतकऱ्यांना मदत करण्यासाठी मदत यंत्रणा स्थापन करणे यासारख्या उपायांची शिफारस केली. • या आयोगाने कृषी पद्धतींमध्ये सुधारणा आणि दुष्काळाचा प्रभाव कमी करण्यासाठी नैसर्गिक संसाधनांचा चांगला वापर करण्याची शिफारस केली. • स्ट्रॅची आयोगाचे निष्कर्ष वसाहतवादी काळात भारतातील दुष्काळ निवारणाबाबत ब्रिटिश प्रशासनाच्या दृष्टिकोनाला आकार देण्यासाठी महत्त्वाचे ठरले. • म्हणून, स्ट्रॅची आयोगाशी संबंधित योग्य पर्याय दुष्काळ निवारण योजना आहे. पूरक माहिती: • स्ट्रॅची आयोगाची भूमिका: • वसाहतवादी भारतात दुष्काळ आणि दुष्काळ व्यवस्थापन हाताळण्यासाठी स्ट्रॅची आयोग हे एक महत्त्वाचे पाऊल होते. दुष्काळाच्या प्रभावाचा अभ्यास आणि तो कमी करण्यासाठी केलेल्या सुरुवातीच्या संघटित प्रयत्नांपैकी हे एक होते. • त्यांच्या शिफारशींनी सिंचन विकास आणि कृषी लवचिकता संबंधित भविष्यातील धोरणांसाठी पाया रचला. • दुष्काळ प्रभावीपणे व्यवस्थापित करण्यासाठी शासकीय हस्तक्षेप, तांत्रिक प्रगती आणि स्थानिक सहभाग यांचा समावेश असलेल्या समन्वित दृष्टिकोनाची गरज आयोगाने अधोरेखित केली. • इतर संबंधित आयोग: • स्ट्रॅची आयोग हा ब्रिटिश राजवटीत विशिष्ट आव्हानांना तोंड देण्यासाठी स्थापन केलेल्या अनेक आयोगांपैकी एक होता. इतर उल्लेखनीय आयोगांमध्ये शिक्षणावर हंटर आयोग (1882) आणि कृषीवरील शाही आयोग (1928) यांचा समावेश आहे. • स्ट्रॅची आयोगाने दुष्काळ निवारणावर लक्ष केंद्रित केले असताना, इतर आयोगांनी शिक्षण सुधारणा, आरोग्य सुधारणा आणि सामाजिक कल्याण यांसारख्या समस्यांशी संबंधित होते. • शेतीवर परिणाम: • स्ट्रॅची आयोगाच्या शिफारशींमुळे कालवे आणि सिंचन व्यवस्था विकसित झाली, ज्यामुळे शेतीसाठी पावसावरील अवलंबित्व कमी करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली. • अन्न साठवण आणि वितरण प्रणालीवर आयोगाच्या भरमुळे दुष्काळाचे परिणाम कमी करण्यास मदत झाली आणि भविष्यातील दुष्काळासाठी चांगली तयारी सुनिश्चित केली. महत्त्वाची टीप: • वसाहतवादी भारतातील दुष्काळ: • ब्रिटिश काळात, भारतात अनेक गंभीर दुष्काळ पडले, ज्यामुळे व्यापक उपासमार झाली. काही सर्वात विनाशकारी दुष्काळांमध्ये 1876-78 चा मोठा दुष्काळ आणि 1943 चा बंगालचा दुष्काळ यांचा समावेश होता. • ब्रिटिश प्रशासनाला सुरुवातीला या संकटांना तोंड देण्यासाठी संघर्ष करावा लागला, परंतु स्ट्रॅची आयोगासारख्या आयोगांच्या निर्मितीसह त्यांचे परिणाम कमी करण्यासाठी हळूहळू उपाययोजना केल्या. • दीर्घकालीन परिणाम: • स्ट्रॅची आयोगाच्या शिफारशींनी कृषी उत्पादकता सुधारण्यासाठी आणि दुष्काळास बळी पडण्याची शक्यता कमी करण्यासाठी नंतरच्या प्रयत्नांवर प्रभाव टाकला. • स्वातंत्र्यानंतर, भारताने अधिक प्रगत सिंचन व्यवस्था आणि दुष्काळ व्यवस्थापन धोरणे विकसित करण्यासाठी या पायावर आधारित काम केले, ज्यामुळे चांगली तयारी आणि लवचिकता सुनिश्चित झाली.
मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

राज्यसेवा - भारताचा व महाराष्ट्राचा इतिहास सर्वांगीण विषय सराव चाचणी क्र. ५

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

History (इतिहास) MPSC सराव प्रश्न

प्रसिद्ध संस्कृत व्याकरण पुस्तक 'महाभाष्य' कोणी लिहिले?

History (इतिहास) MPSC सराव प्रश्न

ब्रिटिश वसाहतवादी शासनांतर्गत भारताची व्यापार रचना ब्रिटनच्या आर्थिक हितांना सेवा देण्यासाठी तयार केली गेली होती. स्वातंत्र्याच्या पूर्वसंध्येला भारताच्या व्यापार रचनेचे सर्वोत्तम वर्णन खालीलपैकी कोणते आहे?

History (इतिहास) MPSC सराव प्रश्न

1893 मध्ये, स्वामी विवेकानंदांनी युनायटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका येथे ________ येथे अखिल जागतिक धार्मिक परिषदेत (धर्म संसद) भाग घेतला.

History (इतिहास) MPSC सराव प्रश्न

संगम साहित्याच्या संदर्भात खालील गोष्टी जुळवा. +-----+----------------+---+----------------+ | | यादी I | | यादी II | +-----+----------------+---+----------------+ | I | पलामोली | a | सीतनाई स्तनार | | II | शैवगा चिंतामणी | b | इलांगो अडिगल | | III | सिलप्पादिकरम | c | मुरुराई अरियार | | IV | मनिमेखलाई | d | तिरुत्तकदेवतार | +-----+----------------+---+----------------+

History (इतिहास) MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणत्या तत्त्वज्ञानाने असा दावा केला आहे की वासना आणि तृष्णा मानवी दुःखाच्या मुळाशी आहेत?