MPSC Test Logo mpsctest.in
History (इतिहास) Early Nationalism & Congress Era (1885-1919) FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

भक्ती परंपरेत, सामान्यतः कोणत्या दोन प्रमुख प्रकारच्या भक्तींचा उल्लेख केला जातो?

In Bhakti traditions, which two major forms of devotion are commonly referred to?

पर्याय (Options):
A

विधी आणि गैर-विधी

B

सगुण आणि निर्गुण

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

प्रतिमा-आधारित आणि मौखिक

D

शैव आणि वैष्णव

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर सगुण आणि निर्गुण आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • सगुण भक्ती: म्हणजे देवाला विशिष्ट गुण, रूप आणि वैशिष्ट्यांसह पूजणे. यात देवता, मूर्ती किंवा देवाच्या मानवी स्वरूपाच्या प्रतिमांचा वापर करणे समाविष्ट आहे. • सगुण भक्ती या विश्वासावर जोर देते की देवामध्ये दया, प्रेम आणि करुणा यांसारखे मूर्त गुण आहेत. पूजेमध्ये विधी, स्तोत्रे आणि प्रार्थना यांचा समावेश होतो. ही परंपरा वैष्णव आणि शैव पंथांमध्ये प्रचलित आहे. • निर्गुण भक्ती: म्हणजे गुण, वैशिष्ट्ये किंवा रूप नसलेल्या देवाची भक्ती करणे. हे देवत्वाच्या निराकार आणि अमूर्त स्वरूपावर लक्ष केंद्रित करते. • निर्गुण भक्ती ध्यानावर आणि अंतिम, अनंत आणि अमूर्त वास्तव म्हणून दैवी आकलन करण्यावर जोर देते. हे अद्वैत वेदांत आणि कबीर आणि रविदास यांसारख्या संतांच्या शिकवणींमध्ये सामान्य आहे. • भारतातील भक्ती चळवळीने सगुण आणि निर्गुण भक्ती या दोन्ही प्रकारांचा स्वीकार केला, ज्यामुळे व्यक्तीच्या श्रद्धा आणि आध्यात्मिक inclinations नुसार मार्ग उपलब्ध झाले. • सगुण आणि निर्गुण भक्ती एकमेकांना पूरक आहेत, जे भारतातील आध्यात्मिक परंपरांमधील विविधता दर्शवतात. दोन्ही भक्ती आणि देवाशी एकरूप होण्याच्या महत्त्वावर जोर देतात. • म्हणून, योग्य उत्तर सगुण आणि निर्गुण आहे. पूरक माहिती: • भक्ती चळवळ: • भक्ती चळवळ भारतात 7 व्या आणि 17 व्या शतकात सुरू झाली, ज्यात देवाला भक्ती हा मुक्तीचा मार्ग आहे यावर जोर देण्यात आला. • या चळवळीने जात, लिंग आणि सामाजिक उतरंड यांचे अडथळे तोडण्याचा प्रयत्न केला आणि भक्तीद्वारे समानता आणि सार्वत्रिक प्रेमाचा प्रसार केला. • प्रमुख संत: कबीर, मीराबाई, तुलसीदास, रविदास, सूरदास आणि चैतन्य महाप्रभू यांसारख्या संतांनी भक्ती विचारसरणीचा प्रसार करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली. • सगुण भक्ती पद्धती: • या प्रकारच्या भक्तीमध्ये विधी, प्रार्थना, स्तोत्रे आणि भगवान कृष्ण, भगवान शिव आणि देवी दुर्गा यांसारख्या देवतांची पूजा यांचा समावेश होतो. • मंदिरे, मूर्ती आणि सण सगुण भक्ती परंपरेत मोठी भूमिका बजावतात. • निर्गुण भक्ती पद्धती: • निर्गुण भक्तीमध्ये ध्यान, आत्मनिरीक्षण आणि वैयक्तिक अनुभवातून निराकार देवाला शोधणे समाविष्ट आहे. • हे बहुतेक वेळा विधी, मूर्ती आणि पूजेच्या बाह्य स्वरूपांना नाकारते, त्याऐवजी देवत्वाच्या अमूर्त आणि अनंत स्वरूपावर लक्ष केंद्रित करते. महत्त्वाची टीप: • प्रमुख संत आणि त्यांचे विचार: • कबीर: यांनी निर्गुण भक्तीचा पुरस्कार केला, मूर्तीपूजेला नकार दिला आणि निराकार देवावर प्रेम वाढवले. • तुलसीदास: यांनी भगवान रामांना समर्पित रामचरितमानस सारख्या कार्यांद्वारे सगुण भक्तीचा प्रसार केला. • भक्ती चळवळीचा प्रभाव: • याने सामाजिक वर्गांमधील दरी कमी केली आणि समाजात एकता, सहनशीलता आणि प्रेम वाढवले. • या चळवळीने भारतीय साहित्य, संगीत आणि कला यांवर प्रभाव टाकला, ज्यामुळे एक समृद्ध सांस्कृतिक वारसा निर्माण झाला.
मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

राज्यसेवा - भारताचा व महाराष्ट्राचा इतिहास सर्वांगीण विषय सराव चाचणी क्र. ४

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

History (इतिहास) MPSC सराव प्रश्न

प्रसिद्ध संस्कृत व्याकरण पुस्तक 'महाभाष्य' कोणी लिहिले?

History (इतिहास) MPSC सराव प्रश्न

ब्रिटिश वसाहतवादी शासनांतर्गत भारताची व्यापार रचना ब्रिटनच्या आर्थिक हितांना सेवा देण्यासाठी तयार केली गेली होती. स्वातंत्र्याच्या पूर्वसंध्येला भारताच्या व्यापार रचनेचे सर्वोत्तम वर्णन खालीलपैकी कोणते आहे?

History (इतिहास) MPSC सराव प्रश्न

1893 मध्ये, स्वामी विवेकानंदांनी युनायटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका येथे ________ येथे अखिल जागतिक धार्मिक परिषदेत (धर्म संसद) भाग घेतला.

History (इतिहास) MPSC सराव प्रश्न

संगम साहित्याच्या संदर्भात खालील गोष्टी जुळवा. +-----+----------------+---+----------------+ | | यादी I | | यादी II | +-----+----------------+---+----------------+ | I | पलामोली | a | सीतनाई स्तनार | | II | शैवगा चिंतामणी | b | इलांगो अडिगल | | III | सिलप्पादिकरम | c | मुरुराई अरियार | | IV | मनिमेखलाई | d | तिरुत्तकदेवतार | +-----+----------------+---+----------------+

History (इतिहास) MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणत्या तत्त्वज्ञानाने असा दावा केला आहे की वासना आणि तृष्णा मानवी दुःखाच्या मुळाशी आहेत?