MPSC Test Logo mpsctest.in
History (इतिहास) Early Nationalism & Congress Era (1885-1919) FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

विद्रोह आणि संबंधित वर्षाच्या संदर्भात खालीलपैकी कोणती जोडी योग्यरित्या जुळली आहे? I. कोल बंड - 1831-32 II. संथाल बंड 1859

Which of the following pairs is correctly matched with respect to the rebellion and the related year? I Kol Rebellion - 1831-32 II Santhal Rebellion - 1859

पर्याय (Options):
A

केवळ I

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

केवळ II

C

I आणि II हे दोन्ही

D

I किंवा ॥ यापैकी एकही नाही

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर फक्त I आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • कोल बंड - 1831-32: • कोल बंड 1831-1832 या काळात सध्याच्या झारखंडमधील छोटानागपूर प्रदेशात घडले. • ब्रिटीश ईस्ट इंडिया कंपनीच्या दमनकारी धोरणांविरुद्ध आणि सावकार आणि जमीनदारांकडून होणाऱ्या शोषणाविरुद्ध कोल आदिवासी समुदायाने हे बंड पुकारले. • ब्रिटीशांनी नवीन जमीन महसूल धोरणे लागू केल्याने कोल समाजाच्या पारंपारिक रचनेत अडथळा निर्माण झाला, ज्यामुळे त्यांच्या बंडाला सुरुवात झाली. • हे बंड रांची , सिंहभूम आणि हजारीबाग या जिल्ह्यांमध्ये पसरले आणि ब्रिटिश सैन्याने ते हिंसकपणे दडपले. • म्हणून, विधान I बरोबर आहे. • संथाळ बंड - 1859: • संथाळ बंड प्रत्यक्षात 1859 मध्ये नव्हे तर 1855-1856 मध्ये झाले होते, ज्यामुळे हे विधान चुकीचे ठरते. • सिदो आणि कान्हू मुर्मू सारख्या प्रमुख व्यक्तींच्या नेतृत्वाखाली संथाळ आदिवासी समुदायाने हा उठाव केला. • जमीनदार, सावकार आणि ब्रिटीश प्रशासनाकडून होणाऱ्या शोषणाला प्रतिसाद म्हणून राजमहल टेकड्यांमध्ये (सध्याचे झारखंड) बंडाची सुरुवात झाली. • वसाहतवादी दडपशाहीविरुद्धच्या पहिल्या संघटित आदिवासी उठावांपैकी एक म्हणून हा उठाव महत्त्वाचा आहे. • म्हणून, विधान II चुकीचे आहे. पूरक माहिती: • कोल बंड: • ब्रिटीशांनी सुरू केलेल्या जमीन महसूल व्यवस्थेतील बदलांमुळे कोल समुदायाला इतर जमातींसह गंभीर शोषणाचा सामना करावा लागला. • या बंडात ब्रिटिश अधिकारी, सावकार आणि जमीनदारांवर हिंसक हल्ले झाले. • सुरुवातीच्या यशानंतरही, ब्रिटिश सैन्याच्या श्रेष्ठ लष्करी सामर्थ्यामुळे कोलांचा अखेर पराभव झाला. • संथाळ बंड: • जून 1855 मध्ये संथाळांनी बंडाची घोषणा केली तेव्हा बंड सुरू झाले, ब्रिटिश आणि जमीनदारी राजवटीपासून मुक्त संथाळ राज्य स्थापन करण्याच्या उद्देशाने. • संथाल लोक धनुष्यबाण हे त्यांचे प्राथमिक शस्त्र म्हणून वापरत असत, तर ब्रिटीश सैन्याकडे आधुनिक बंदुकांची उपलब्धता होती, ज्यामुळे अखेर बंड दडपण्यात आले. • या बंडाला प्रतिसाद म्हणून, 1855 मध्ये ब्रिटिश प्रशासनाने आदिवासींच्या तक्रारींचे निराकरण करण्यासाठी भागलपूर आणि बीरभूम जिल्ह्यांमधून संथाळ परगणा वेगळे केले. • वसाहतवादी भारतातील इतर आदिवासी चळवळी: • भिल्ल: 19व्या शतकात खानदेश प्रदेशात भिल्ल उठाव झाला कारण ब्रिटिशांनी त्यांच्या पारंपारिक जीवनशैलीत हस्तक्षेप केला होता. • मुंडा बंड: बिरसा मुंडा यांच्या नेतृत्वाखालील मुंडा बंड 19व्या शतकाच्या उत्तरार्धात छोटानागपूर पठारावर ब्रिटिश शोषण आणि सरंजामशाही प्रथांच्या विरोधात झाले. महत्त्वाची टीप: • आदिवासी बंडांची प्रमुख वैशिष्ट्ये: • या चळवळी प्रामुख्याने पारंपारिक आदिवासी व्यवस्थांना विस्कळीत करणाऱ्या ब्रिटिश वसाहतवादी धोरणांमुळे सुरू झाल्या. • जमिनीचे अलगाव, आर्थिक शोषण आणि सांस्कृतिक हस्तक्षेप ही या उठावांची सामान्य कारणे होती. • अनेक आदिवासी नेते लक्षणीय व्यक्तिमत्त्वे म्हणून उदयास आले, ज्यांनी भावी पिढ्यांना दडपशाहीचा प्रतिकार करण्यास प्रेरित केले. • आदिवासी उठावांचे महत्त्व: • या उठावांनी वसाहतवादी राजवटीविरुद्ध आदिवासी समुदायांचा तीव्र संताप अधोरेखित केला. • त्यांनी भविष्यातील चळवळींचा पाया घातला, ज्यामध्ये ब्रिटिश साम्राज्यशाहीविरुद्धच्या राष्ट्रवादी संघर्षांचा समावेश होता.
मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

राज्यसेवा - भारताचा व महाराष्ट्राचा इतिहास सर्वांगीण विषय सराव चाचणी क्र. ४

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

History (इतिहास) MPSC सराव प्रश्न

प्रसिद्ध संस्कृत व्याकरण पुस्तक 'महाभाष्य' कोणी लिहिले?

History (इतिहास) MPSC सराव प्रश्न

ब्रिटिश वसाहतवादी शासनांतर्गत भारताची व्यापार रचना ब्रिटनच्या आर्थिक हितांना सेवा देण्यासाठी तयार केली गेली होती. स्वातंत्र्याच्या पूर्वसंध्येला भारताच्या व्यापार रचनेचे सर्वोत्तम वर्णन खालीलपैकी कोणते आहे?

History (इतिहास) MPSC सराव प्रश्न

1893 मध्ये, स्वामी विवेकानंदांनी युनायटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका येथे ________ येथे अखिल जागतिक धार्मिक परिषदेत (धर्म संसद) भाग घेतला.

History (इतिहास) MPSC सराव प्रश्न

संगम साहित्याच्या संदर्भात खालील गोष्टी जुळवा. +-----+----------------+---+----------------+ | | यादी I | | यादी II | +-----+----------------+---+----------------+ | I | पलामोली | a | सीतनाई स्तनार | | II | शैवगा चिंतामणी | b | इलांगो अडिगल | | III | सिलप्पादिकरम | c | मुरुराई अरियार | | IV | मनिमेखलाई | d | तिरुत्तकदेवतार | +-----+----------------+---+----------------+

History (इतिहास) MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणत्या तत्त्वज्ञानाने असा दावा केला आहे की वासना आणि तृष्णा मानवी दुःखाच्या मुळाशी आहेत?