MPSC Test Logo mpsctest.in
Economy Public Finance, Budget, Deficit & Taxation FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

"रॅपिड फायनान्सिंग इन्स्ट्रुमेंट" आणि "रॅपिड क्रेडिट फॅसिलिटी" हे खालीलपैकी कोणत्या संस्थेद्वारे कर्ज देण्याच्या तरतुदींशी संबंधित आहेत?

"Rapid Financing Instrument" and "Rapid Credit Facility" are related to the provisions of lending by which one of the following?

पर्याय (Options):
A

आशियाई विकास बँक

B

आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

संयुक्त राष्ट्र पर्यावरण कार्यक्रम वित्त उपक्रम

D

जागतिक बँक

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
📌 सविस्तर स्पष्टीकरण व मुख्य तरतुदी: • रॅपिड फायनान्सिंग इन्स्ट्रुमेंट (RFI) • हे जलद आर्थिक सहाय्य प्रदान करते, जे तातडीच्या देयक संतुलनाची आवश्यकता असलेल्या सर्व सदस्य देशांना उपलब्ध आहे. • सदस्य देशांच्या विविध गरजा भागविण्यासाठी IMF चे वित्तीय पाठबळ अधिक लवचिक करण्यासाठी व्यापक सुधारणेचा एक भाग म्हणून याची निर्मिती करण्यात आली होती. • हे IMF च्या मागील आपत्कालीन सहाय्यक धोरणाची जागा घेते आणि विविध परिस्थितीत वापरले जाऊ शकते. • रॅपिड क्रेडिट फॅसिलिटी (RCF) • हे कमी उत्पन्न असलेल्या देशांना (LICs) त्वरित सवलतीच्या वित्तीय सहाय्याचा सामना करते, ज्यांना व्यवहारतोलाच्या (BoP) तातडीच्या गरजेचा सामना करावा लागतो, जेथे पूर्ण आर्थिक कार्यक्रम आवश्यक किंवा व्यवहार्य नसतो. • दारिद्र्य घट आणि विकास ट्रस्ट (PRGT) अंतर्गत निधीची वित्तीय मदत अधिक लवचिक आणि संकटादरम्यान LICs च्या विविध गरजा पूर्ण करण्यासाठी अधिक लवचिक बनविण्यासाठी व्यापक सुधारणेचा भाग म्हणून याची निर्मिती करण्यात आली आहे. • RCF अंतर्गत तीन खिडक्या आहेत: • तातडीच्या BoP साठी नियमित खिडकी अंतर्गत अस्थिरता, आपत्कालीन परिस्थिती आणि नाजूकपणा यासह विविध स्त्रोतांमुळे होणे आवश्यक आहे; • तातडीच्या BoP साठी बहिर्जात शॉक खिडकी, बहिर्जात शॉकमुळे होणे आवश्यक आहे; आणि • नैसर्गिक आपत्तींमुळे उद्भवणार्‍या तातडीच्या BoP गरजांसाठी एक मोठी नैसर्गिक आपत्ती खिडकी जिथे नुकसान हे सदस्याच्या GDP च्या 20 टक्के किंवा त्यापेक्षा जास्त असल्याचे मूल्यांकन केले जाते. • RCF अंतर्गत प्रवेश वार्षिक आणि संचयी मर्यादेच्या अधीन आहे, मोठ्या नैसर्गिक आपत्ती खिडकीसाठी उच्च प्रवेश मर्यादा लागू आहे. • गैर-PRGT पात्र देशांसाठी, उच्च उत्पन्न असलेल्या देशांसाठी समान रॅपिड फायनान्सिंग इन्स्ट्रूमेंट (RFI) उपलब्ध आहे. म्हणून, पर्याय 2 योग्य आहे. 📚 संबंधित महत्त्वाचे घटक व संदर्भ (परीक्षेसाठी पूरक माहिती): • आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (IMF): • 1944 मध्ये, ब्रेटन वुड्स परिषदेत IMF ची स्थापना करण्यात आली होती. • IMF, 27 डिसेंबर 1945 रोजी कार्यान्वित झाली असून आज ती एक आंतरराष्ट्रीय संघटना आहे, ज्यात 190 सदस्य देशांचा समावेश आहे. • वॉशिंग्टन D.C. येथे मुख्यालय असलेल्या IMF ने जागतिक वित्तीय सहकार्याला चालना देणे, वित्तीय स्थैर्य सुरक्षित करणे आणि जगभरातील आंतरराष्ट्रीय व्यापार, रोजगार आणि आर्थिक वाढीस सुलभ करणे आणि प्रोत्साहन देणे यावर लक्ष केंद्रित केले आहे. • IMF ही संयुक्त राष्ट्रांची एक विशेषीकृत संस्था आहे. 💡 स्मृती क्लृप्ती (Memory Booster / Trick): • स्मृती सूत्र: संकल्पना व आकडेवारी — 'आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी'. अर्थव्यवस्थेत Public Finance, Budget, Deficit & Taxationचा थेट संबंध 'आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी' या निकषाशी येतो. 🗺️ मेमरी मॅप / संकल्पना नकाशा (Memory Map): • संकल्पना नकाशा: Public Finance, Budget, Deficit & Taxation ➔ मुख्य घटक / तरतूद ➔ 'आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी' ➔ आयोगाच्या परीक्षा निकषांनुसार थेट परस्परसंबंध. ⚠️ परीक्षेतील संभाव्य चूक (Exam Trap): • परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('संयुक्त राष्ट्र पर्यावरण कार्यक्रम वित्त उपक्रम') आणि पर्याय 2 ('आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे. 🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination): • 🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('आशियाई विकास बँक'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी' हे ठरते. • पर्याय 3 ('संयुक्त राष्ट्र पर्यावरण कार्यक्रम वित्त उपक्रम'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी' हे ठरते. • पर्याय 4 ('जागतिक बँक'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी') निश्चित होते.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('संयुक्त राष्ट्र पर्यावरण कार्यक्रम वित्त उपक्रम') आणि पर्याय 2 ('आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: संकल्पना व आकडेवारी — 'आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी'. अर्थव्यवस्थेत Public Finance, Budget, Deficit & Taxationचा थेट संबंध 'आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी' या निकषाशी येतो.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('आशियाई विकास बँक'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी' हे ठरते. • पर्याय 3 ('संयुक्त राष्ट्र पर्यावरण कार्यक्रम वित्त उपक्रम'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी' हे ठरते. • पर्याय 4 ('जागतिक बँक'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 01

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Economy MPSC सराव प्रश्न

RBI नुसार FY'25 मध्ये भारताचा वास्तविक GDP वाढीचा दर किती असेल?

Economy MPSC सराव प्रश्न

पैशाचा पुरवठा ही एक ____ संकल्पना आहे.

Economy MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणते विधान 'मुक्त विनिमय दर' साठी रास्त आहे?

Economy MPSC सराव प्रश्न

प्रति एकक कर (किंवा विनिर्दिष्ट कर) म्हणजे काय?

Economy MPSC सराव प्रश्न

भारतातील प्रादेशिक ग्रामीण बँकांसंदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: 1. भारतीय रिझर्व्ह बँकेद्वारे यांचे नियमन केले जाते तर आणि नाबार्डद्वारे यांचे पर्यवेक्षण केले जाते. 2. ते केंद्र, संबंधित राज्य सरकार आणि प्रायोजक बँकांच्या संयुक्त मालकीच्या आहेत. 3. त्यांना तरलता समायोजन सुविधा (LAF), सीमांत स्थायी सुविधा (MSF) आणि कॉल किंवा नोटीस मनी मार्केटमध्ये प्रवेश नाही वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?]