MPSC Test Logo mpsctest.in
Economy Banking, Monetary Policy & RBI FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया इतर बँकांकडून ज्या दराने कर्ज घेते त्याला काय म्हणतात?

The rate at which the Reserve Bank of India borrows money from other banks is called

पर्याय (Options):
A

तरलता दर

B

विनिमय दर

C

रिव्हर्स रेपो दर

अचूक उत्तर (Official Answer)
D

रेपो दर

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)
• रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया इतर बँकांकडून ज्या दराने कर्ज घेते त्याला रिव्हर्स रेपो दर म्हणतात. 📌 सविस्तर स्पष्टीकरण व मुख्य तरतुदी: • रिव्हर्स रेपो दर: • हा दर आहे, ज्यावर बँका आरबीआयकडे अल्पकालीन अतिरिक्त तरलता ठेवतात. • सध्याचा रिव्हर्स रेपो दर 3.35% आहे 📚 संबंधित महत्त्वाचे घटक व संदर्भ (परीक्षेसाठी पूरक माहिती): • बँक दर : • त्याला रीडिस्काउंट दर असेही म्हणतात. • हा दर आहे, ज्यावर RBI व्यापारी बँकांना वित्तपुरवठा करते. • रोख राखीव प्रमाण (CRR) : • RBI (सुधारणा) विधेयक, 2006, RBI ला CRR-रोख विहित करण्याचा अधिकार देते जे बँका कोणत्याही फ्लोअर रेट किंवा कमाल दराशिवाय RBI कडे जमा करतात. • सध्याचा CRR दर 4.5% आहे. • वैधानिक तरलता प्रमाण (SLR): • हे तरल मालमत्तेचे प्रमाण आहे, जे सर्व व्यावसायिक बँकांना रोख, सोने आणि बोजा नसलेल्या मंजूर सिक्युरिटीजच्या रूपात त्यांच्या एकूण मागणी आणि वेळ ठेव दायित्वांच्या 40% पेक्षा जास्त नसावे (श्रेणी 25-40% आहे). • सध्याचा SLR 18.00% आहे. • रेपो दर: • हा दर आहे, ज्यावर RBI रोख्यांवर बँकेला अल्पकालीन पैसे देते. • ओपन मार्केट ऑपरेशन्स (OMOs): • OMO अंतर्गत, RBI जी-सिक्युरिटीज बाजारात विकते. 💡 स्मृती क्लृप्ती (Memory Booster / Trick): • स्मृती सूत्र: संकल्पना व आकडेवारी — 'रिव्हर्स रेपो दर'. अर्थव्यवस्थेत Banking, Monetary Policy & RBIचा थेट संबंध 'रिव्हर्स रेपो दर' या निकषाशी येतो. 🗺️ मेमरी मॅप / संकल्पना नकाशा (Memory Map): • संकल्पना नकाशा: Banking, Monetary Policy & RBI ➔ मुख्य घटक / तरतूद ➔ 'रिव्हर्स रेपो दर' ➔ आयोगाच्या परीक्षा निकषांनुसार थेट परस्परसंबंध. ⚠️ परीक्षेतील संभाव्य चूक (Exam Trap): • परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 4 ('रेपो दर') आणि पर्याय 3 ('रिव्हर्स रेपो दर') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे. 🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination): • 🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('तरलता दर'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'रिव्हर्स रेपो दर' हे ठरते. • पर्याय 2 ('विनिमय दर'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'रिव्हर्स रेपो दर' हे ठरते. • पर्याय 4 ('रेपो दर'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'रिव्हर्स रेपो दर' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('रिव्हर्स रेपो दर') निश्चित होते.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 4 ('रेपो दर') आणि पर्याय 3 ('रिव्हर्स रेपो दर') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: संकल्पना व आकडेवारी — 'रिव्हर्स रेपो दर'. अर्थव्यवस्थेत Banking, Monetary Policy & RBIचा थेट संबंध 'रिव्हर्स रेपो दर' या निकषाशी येतो.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('तरलता दर'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'रिव्हर्स रेपो दर' हे ठरते. • पर्याय 2 ('विनिमय दर'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'रिव्हर्स रेपो दर' हे ठरते. • पर्याय 4 ('रेपो दर'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'रिव्हर्स रेपो दर' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('रिव्हर्स रेपो दर') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 01

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Economy MPSC सराव प्रश्न

RBI नुसार FY'25 मध्ये भारताचा वास्तविक GDP वाढीचा दर किती असेल?

Economy MPSC सराव प्रश्न

पैशाचा पुरवठा ही एक ____ संकल्पना आहे.

Economy MPSC सराव प्रश्न

खालीलपैकी कोणते विधान 'मुक्त विनिमय दर' साठी रास्त आहे?

Economy MPSC सराव प्रश्न

प्रति एकक कर (किंवा विनिर्दिष्ट कर) म्हणजे काय?

Economy MPSC सराव प्रश्न

भारतातील प्रादेशिक ग्रामीण बँकांसंदर्भात खालील विधाने विचारात घ्या: 1. भारतीय रिझर्व्ह बँकेद्वारे यांचे नियमन केले जाते तर आणि नाबार्डद्वारे यांचे पर्यवेक्षण केले जाते. 2. ते केंद्र, संबंधित राज्य सरकार आणि प्रायोजक बँकांच्या संयुक्त मालकीच्या आहेत. 3. त्यांना तरलता समायोजन सुविधा (LAF), सीमांत स्थायी सुविधा (MSF) आणि कॉल किंवा नोटीस मनी मार्केटमध्ये प्रवेश नाही वरीलपैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?]