MPSC Test Logo mpsctest.in
Current Affairs Science, Technology & Space Missions FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

ग्लोबल इंडायसेस फॉर रिफॉर्म्स अँड ग्रोथ (GIRG) फ्रेमवर्क, जे अलीकडेच बातम्यांमध्ये दिसले, त्याचे प्राथमिक उद्दिष्ट काय आहे?

The Global Indices for Reforms and Growth (GIRG) Framework, recently seen in the news, is primarily aimed at:

पर्याय (Options):
A

पॅरिस करारांतर्गत भारताच्या हवामानविषयक बांधिलकीचे निरीक्षण करणे.

B

आंतर-मंत्रालयीन समन्वयाद्वारे निवडलेल्या जागतिक निर्देशांकांवर भारताच्या कामगिरीचा मागोवा घेणे आणि सुधारणा करणे.

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

विकसनशील देशांमधील प्रशासनाचे मूल्यांकन करण्यासाठी जागतिक क्रमवारी प्रणाली तयार करणे.

D

भारतीय राज्यांमध्ये आर्थिक स्पर्धात्मकता मोजण्यासाठी राष्ट्रीय निर्देशांक स्थापित करणे.

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
• In News • सरकारने राज्यसभेत माहिती दिली की GIRG फ्रेमवर्क अंतर्गत 26 प्रमुख जागतिक निर्देशांकांवर भारताच्या कामगिरीचा आढावा घेतला जात आहे. 📌 सविस्तर स्पष्टीकरण व मुख्य तरतुदी: • GIRG हे 26 निवडक जागतिक निर्देशांकांवर भारताची स्थिती सुधारण्यासाठी आणि मागोवा घेण्यासाठी डिझाइन केलेले एक उपक्रम आहे. • हे आंतर-मंत्रालयीन समन्वयाद्वारे कार्य करते, ज्यामध्ये 17 नोडल मंत्रालयांमध्ये निर्देशांक नियुक्त केले जातात. • NITI आयोगाचे DMEO केंद्रीय समन्वयक म्हणून काम करतात. • निर्देशांकांमध्ये चार विस्तृत थीम समाविष्ट आहेत: अर्थव्यवस्था, विकास, प्रशासन आणि उद्योग. म्हणून, पर्याय B योग्य आहे. 📚 संबंधित महत्त्वाचे घटक व संदर्भ (परीक्षेसाठी पूरक माहिती): • GIRG अंतर्गत पुनरावलोकन केलेल्या काही प्रमुख निर्देशांकांमध्ये हे समाविष्ट आहेत: डेमोक्रसी इंडेक्स (EIU), नेटवर्क रेडिनेस इंडेक्स (पोर्टुलन्स इन्स्टिट्यूट), ग्लोबल हंगर इंडेक्स (कन्सर्न वर्ल्डवाइड & वेल्थुंगरिल्फ), क्लायमेट चेंज परफॉरमेंस इंडेक्स (जर्मनवॉच). 💡 स्मृती क्लृप्ती (Memory Booster / Trick): • स्मृती क्लृप्ती: ३-घटक सूत्र (घटक + स्थान + परिणाम) — 'आंतर-मंत्रालयीन समन्वयाद्वारे निवडलेल्या जागतिक निर्देशांकांवर भारताच्या कामगिरीचा मागोवा घेणे आणि सुधारणा करणे.'. Science, Technology & Space Missionsमध्ये हा मुख्य कीवर्ड लक्षात ठेवा. 🗺️ मेमरी मॅप / संकल्पना नकाशा (Memory Map): • संकल्पना नकाशा: Science, Technology & Space Missions ➔ मुख्य घटक / तरतूद ➔ 'आंतर-मंत्रालयीन समन्वयाद्वारे निवडलेल्या जागतिक निर्देशांकांवर भारताच्या कामगिरीचा मागोवा घेणे आणि सुधारणा करणे.' ➔ आयोगाच्या परीक्षा निकषांनुसार थेट परस्परसंबंध. ⚠️ परीक्षेतील संभाव्य चूक (Exam Trap): • परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('विकसनशील देशांमधील प्रशासनाचे मूल्यांकन करण्यासाठी जागतिक क्रमवारी प्रणाली तयार करणे.') आणि पर्याय 2 ('आंतर-मंत्रालयीन समन्वयाद्वारे निवडलेल्या जागतिक निर्देशांकांवर भारताच्या कामगिरीचा मागोवा घेणे आणि सुधारणा करणे.') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे. 🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination): • 🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('पॅरिस करारांतर्गत भारताच्या हवामानविषयक बांधिलकीचे निरीक्षण करणे.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'आंतर-मंत्रालयीन समन्वयाद्वारे निवडलेल्या जागतिक निर्देशांकांवर भारताच्या कामगिरीचा मागोवा घेणे आणि सुधारणा करणे.' हे ठरते. • पर्याय 3 ('विकसनशील देशांमधील प्रशासनाचे मूल्यांकन करण्यासाठी जागतिक क्रमवारी प्रणाली तयार करणे.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'आंतर-मंत्रालयीन समन्वयाद्वारे निवडलेल्या जागतिक निर्देशांकांवर भारताच्या कामगिरीचा मागोवा घेणे आणि सुधारणा करणे.' हे ठरते. • पर्याय 4 ('भारतीय राज्यांमध्ये आर्थिक स्पर्धात्मकता मोजण्यासाठी राष्ट्रीय निर्देशांक स्थापित करणे.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'आंतर-मंत्रालयीन समन्वयाद्वारे निवडलेल्या जागतिक निर्देशांकांवर भारताच्या कामगिरीचा मागोवा घेणे आणि सुधारणा करणे.' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('आंतर-मंत्रालयीन समन्वयाद्वारे निवडलेल्या जागतिक निर्देशांकांवर भारताच्या कामगिरीचा मागोवा घेणे आणि सुधारणा करणे.') निश्चित होते.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('विकसनशील देशांमधील प्रशासनाचे मूल्यांकन करण्यासाठी जागतिक क्रमवारी प्रणाली तयार करणे.') आणि पर्याय 2 ('आंतर-मंत्रालयीन समन्वयाद्वारे निवडलेल्या जागतिक निर्देशांकांवर भारताच्या कामगिरीचा मागोवा घेणे आणि सुधारणा करणे.') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती क्लृप्ती: ३-घटक सूत्र (घटक + स्थान + परिणाम) — 'आंतर-मंत्रालयीन समन्वयाद्वारे निवडलेल्या जागतिक निर्देशांकांवर भारताच्या कामगिरीचा मागोवा घेणे आणि सुधारणा करणे.'. Science, Technology & Space Missionsमध्ये हा मुख्य कीवर्ड लक्षात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('पॅरिस करारांतर्गत भारताच्या हवामानविषयक बांधिलकीचे निरीक्षण करणे.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'आंतर-मंत्रालयीन समन्वयाद्वारे निवडलेल्या जागतिक निर्देशांकांवर भारताच्या कामगिरीचा मागोवा घेणे आणि सुधारणा करणे.' हे ठरते. • पर्याय 3 ('विकसनशील देशांमधील प्रशासनाचे मूल्यांकन करण्यासाठी जागतिक क्रमवारी प्रणाली तयार करणे.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'आंतर-मंत्रालयीन समन्वयाद्वारे निवडलेल्या जागतिक निर्देशांकांवर भारताच्या कामगिरीचा मागोवा घेणे आणि सुधारणा करणे.' हे ठरते. • पर्याय 4 ('भारतीय राज्यांमध्ये आर्थिक स्पर्धात्मकता मोजण्यासाठी राष्ट्रीय निर्देशांक स्थापित करणे.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'आंतर-मंत्रालयीन समन्वयाद्वारे निवडलेल्या जागतिक निर्देशांकांवर भारताच्या कामगिरीचा मागोवा घेणे आणि सुधारणा करणे.' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('आंतर-मंत्रालयीन समन्वयाद्वारे निवडलेल्या जागतिक निर्देशांकांवर भारताच्या कामगिरीचा मागोवा घेणे आणि सुधारणा करणे.') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC राज्यसेवा पूर्व परीक्षा — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 01

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

भारताच्या लोकपालने 16 जानेवारी 2026 रोजी स्थापना दिवस साजरा केला. भारताच्या लोकपालासंबंधी खालीलपैकी कोणते विधान अयोग्य आहे?

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

मार्च 2026 मध्ये भारताचे पहिले मिथेनॉल ड्युअल-फ्यूल डिझेल इलेक्ट्रिक प्लॅटफॉर्म सप्लाय वेसल तयार करण्यासाठी कोणत्या दोन भारतीय संस्थांनी करार केला?

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

बँक ऑफ बडोदाने 22 भाषांमध्ये ग्राहकांच्या संवादांना सुलभ करण्यासाठी सुरू केलेल्या AI-आधारित संवादात्मक व्यासपीठाचे नाव काय आहे?

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

मार्च 2026 मध्ये दूरसंचार विभागाने (DoT) 5G, AI आणि IoT वापरून स्केलेबल सोल्यूशन्स विकसित करण्यासाठी सुरू केलेल्या उपक्रमाचे नाव काय आहे?

Current Affairs MPSC सराव प्रश्न

पी. व्ही. सिंधू यांनी अशी कोणती भूमिका स्वीकारली आहे, ज्यामुळे त्यांना BWF परिषदेवर मतदानाचा हक्क मिळाला आहे?