MPSC Test Logo mpsctest.in
science Motion
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

खालीलपैकी कोणते उदाहरण एकसमान वर्तुळाकार गतीचे वर्णन करते?

Which of the following describes an example of uniform circular motion?

पर्याय (Options):
A

एका स्थिर गतीने फिरणारे पंख्याचे पाते

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

उर्ध्व दिशेने फेकलेला चेंडू

C

एखादी गाडी वेगाने जात आहे

D

एखादी ट्रेन तिच्या रुळांवरून जात आहे

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
या प्रश्नाचे योग्य उत्तर आहे एका स्थिर गतीने फिरणारे पंख्याचे पाते. महत्वाचे मुद्दे • एकसमान वर्तुळाकार गती (UCM): म्हणजे वस्तूची वर्तुळाकार मार्गावर स्थिर गतीने होणारी गती. गती स्थिर असली तरी, वेगाची दिशा सतत बदलत असते, त्यामुळे अभिकेंद्री प्रवेग निर्माण होतो. • एका स्थिर गतीने फिरणारे पंख्याचे पाते: पंख्याच्या पात्याची गती एकसमान वर्तुळाकार असते कारण पात्यावरील प्रत्येक बिंदू एका स्थिर गतीने वर्तुळाकार मार्गावर फिरतो आणि अभिकेंद्री बल केंद्राच्या दिशेने कार्य करते. हे UCM चे योग्य उदाहरण आहे. • उर्ध्व दिशेने फेकलेला चेंडू: ही गती रेषीय (वर्तुळाकार नाही) आहे आणि गुरुत्वाकर्षणामुळे प्रभावित होते, त्यामुळे चेंडू वर जाताना त्याचा वेग कमी होतो आणि खाली येताना वाढतो. म्हणून, हे UCM चे उदाहरण नाही. • एखादी गाडी वेगाने जात आहे: गाडीची गती सामान्यतः सरळ किंवा वक्र मार्गावर बदलत्या वेगाने आणि दिशेने असते. वेग आणि प्रवेग दोन्ही बदलतात, ज्यामुळे ती असमान गती होते. हे UCM चे उदाहरण नाही. • एखादी ट्रेन तिच्या रुळांवरून जात आहे: जोपर्यंत ट्रेन वर्तुळाकार मार्गावर स्थिर वेगाने जात आहे असे नमूद केले जात नाही, तोपर्यंत ही सामान्यतः रेषीय गती असते. म्हणून, हे UCM चे उदाहरण नाही. अतिरिक्त माहिती • एकसमान वर्तुळाकार गतीची वैशिष्ट्ये (UCM): • स्थिर गती: गतीचे परिमाण गती दरम्यान अपरिवर्तित राहते. • बदलती वेगाची दिशा: वस्तू वर्तुळात फिरत असल्याने, वेगाची दिशा सतत बदलते. • अभिकेंद्री प्रवेग: प्रवेग वर्तुळाच्या केंद्राच्या दिशेने असतो आणि वेगाची दिशा बदलण्यासाठी जबाबदार असतो. • अभिकेंद्री बल: वस्तू वर्तुळाकार गतीमध्ये राहण्यासाठी जे बल आवश्यक असते ते वर्तुळाच्या केंद्राच्या दिशेने कार्य करते. • उदाहरणे: पृथ्वीभोवती फिरणारा उपग्रह, दोरीला बांधलेला दगड आणि वर्तुळात फिरवला जाणारा दगड आणि सूर्याभोवती फिरणारे ग्रह. • असमान वर्तुळाकार गती: • जर वर्तुळाकार मार्गावर फिरणाऱ्या वस्तूची गती बदलली, तर तिला असमान वर्तुळाकार गती म्हणतात. • या स्थितीत, स्पर्शरेषेतील प्रवेग (गती बदलल्यामुळे) आणि अभिकेंद्री प्रवेग (दिशा बदलल्यामुळे) दोन्ही उपस्थित असतात. • एकसमान आणि असमान वर्तुळाकार गतीमधील फरक: • एकसमान वर्तुळाकार गती: बदलत्या वेगाच्या दिशेने स्थिर गती; फक्त अभिकेंद्री प्रवेग उपस्थित असतो. • असमान वर्तुळाकार गती: वेगाची बदलती गती आणि दिशा; अभिकेंद्री आणि स्पर्शरेषेतील प्रवेग दोन्ही उपस्थित असतात. • UCM चे उपयोग: • कृत्रिम उपग्रह: उपग्रह गुरुत्वाकर्षणामुळे पृथ्वीभोवती एकसमान वर्तुळाकार गतीमध्ये फिरतात. • वाहनांचे टर्न: वर्तुळाकार वळणे घेणारी वाहने अभिकेंद्री बलाची संकल्पना दर्शवतात. • मनोरंजन राइड्स: मनोरंजन पार्कमधील अनेक राइड्स रोमांचक आणि सुरक्षित अनुभव सुनिश्चित करण्यासाठी एकसमान वर्तुळाकार गतीच्या तत्त्वांचा वापर करतात.
मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC सराव चाचणी

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):