science
Human body
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
चरबीच्या पचनासाठी आवश्यक असलेले लाइपेज विकर________ मध्ये असते.
The enzyme lipase required for the digestion of fats is present in________.
पर्याय (Options):
A
लाळ
B
जठराचा रस
C
अग्न्याशय रस
D
अचूक उत्तर (Official Answer)
2 आणि 3 दोन्ही
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
संकल्पना:
विकर:
• विकर हे जैविक उत्प्रेरक आहेत आणि ते जैविक रासायनिक अभिक्रियांस व्हिव्होमध्ये तसेच व्हिट्रोमध्ये उत्प्रेरित करतात.
• ते त्यांच्या सबस्ट्रेटसाठी अत्यंत विशिष्ट आहेत आणि त्यांच्यात उत्कृष्ट उत्प्रेरक शक्ती आहे.
• ते बदल न करता प्रतिक्रियेचा दर मोठ्या प्रमाणात वाढवतात.
स्पष्टीकरण:
अग्न्याशय:
• अग्न्याशय हे एक संयुग (बाह्य स्त्रावी आणि अंतः स्त्रावी दोन्ही) लांबट अवयव आहे जे ‘C’ आकाराच्या ड्युओडेनमच्या अवयवांच्या दरम्यान स्थित आहे.
• बाह्य स्त्रावी भाग विकर असलेले अल्कधर्मी स्वादुपिंडाचा रस स्रावतो.
• हेपेटो-स्वादुपिंडाच्या नलिकेद्वारे स्वादुपिंडाचा रस सोडला जातो.
• स्वादुपिंडाच्या रसामध्ये निष्क्रिय विकर असतात - ट्रिप्सिनोजेन, किमोट्रिप्सिनोजेन, प्रोकार्बोक्सीपेप्टिडेसेस, अमायलेज, लाइपेसेस आणि न्यूक्लीसेस.
लाइपेज:
• चरबीचे विघटन पित्ताच्या मदतीने लाइपेसेसद्वारे डाय- आणि मोनोग्लिसेराइड्समध्ये केले जाते.
अशाप्रकारे, चरबीच्या पचनासाठी आवश्यक असलेले लाइपेज एन्झाइम स्वादुपिंडाच्या रसामध्ये असते.
पूरक माहिती:
लाळ:
• लाळ प्रामुख्याने तीन जोड्या लाळ ग्रंथींद्वारे तयार होते, पॅरोटिड्स, सब-मॅक्सिलरी आणि सबलिंगुअल.
• या ग्रंथी बुक्कल पोकळीच्या बाहेर स्थित असतात आणि लाळ रस बुक्कल पोकळीमध्ये स्रावतात.
• तोंडी पोकळीमध्ये स्रावित लाळेमध्ये इलेक्ट्रोलाइट्स आणि विकर, लाळ अमायलेज आणि लायसोझाइम असतात.
जठराचा रस:
• पेप्सिन, लाइपेज आणि रेनिन हे सर्व जठराच्या रसामध्ये आढळतात.
• पेप्सिन निष्क्रिय पेप्सिनोजेन म्हणून स्रावित होते, जे HCI सक्रिय करते.
• प्रथिने पेप्सिनद्वारे पेप्टोनमध्ये पचली जातात.
आतड्याचा रस:
• श्लेष्मल त्वचेच्या ब्रश बॉर्डर पेशींचे स्राव गोब्लेट पेशींच्या स्रावांसह आतड्याचा रस तयार करतात.
• या रसामध्ये विविध प्रकारचे विकर असतात जसे की डायसॅकराइडसेस (उदा., माल्टेज), डायपेप्टिडेसेस, लाइपेसेस, न्यूक्लियोसिडेसेस इ.