science
Optics
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
डोळे, कान, नाक आणि घसा तपासण्यासाठी डॉक्टर कोणत्या आरशाचा वापर करतात?
Which mirror is used by doctors to examine the eyes, ears, nose, and throat?
पर्याय (Options):
A
अचूक उत्तर (Official Answer)
अंतर्गोल आरसा
B
बहिर्गोल आरसा
C
सामान्य आरसा
D
सपाट आरसा
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर अंतर्गोल आरसा आहे.
संकल्पना:
• ज्या आरशाच्या पृष्ठभागाचे गोल परावर्तित पृष्ठभाग असते त्याला गोलिय आरसा म्हणतात.
गोलिय आरशाचे दोन प्रकार आहेत:
बहिर्गोल आरसा:
• ज्या गोलिय आरशाचा परावर्तित पृष्ठभाग वक्रता केंद्रापासून दूर असतो त्याला बहिर्गोल आरसा म्हणतात.
• तो नेहमी कोणत्याही वस्तूची आभासी प्रतिमा तयार करतो.
अंतर्गोल आरसा:
• ज्या आरशाचा परावर्तित पृष्ठभाग आतल्या बाजूने असतो त्याला अंतर्गोल आरसा म्हणतात.
• तो कोणत्याही वस्तूची वास्तविक तसेच आभासी प्रतिमा तयार करू शकतो.
आणि अंतर्गोल आरशासाठी, जेव्हा वस्तू वेगवेगळ्या ठिकाणी ठेवली जाते तेव्हा तयार होणारी प्रतिमा अशी असते:
जर वस्तू वक्रता केंद्राच्या पलीकडे ठेवली असेल तर प्रतिमा वास्तविक, उलट आणि लहान असेल.
• जर वस्तू वक्रता केंद्रावर ठेवली असेल तर प्रतिमा वास्तविक, उलट आणि समान आकाराची असेल.
• जर वस्तू मुख्य नाभीवर ठेवली असेल तर या प्रकरणात तयार होणारी प्रतिमा खूप मोठी, वास्तविक आणि उलट असेल.
• जर वस्तू आरशाच्या मुख्य नाभी आणि ध्रुवाच्या मध्ये ठेवली असेल तर प्रतिमा आभासी, सुलट आणि मोठी असेल.
•
स्पष्टीकरण:
• जेव्हा वस्तू वक्रता केंद्र आणि नाभीच्या मध्ये किंवा अंतर्गोल आरशाच्या नाभी आणि ध्रुवाच्या मध्ये असते, तेव्हा तयार होणारी प्रतिमा आभासी, सुलट आणि मोठी असते.
• म्हणून, डॉक्टर डोळे, कान, नाक आणि घसा जवळून तपासण्यासाठी अंतर्गोल आरशाचा वापर करतात कारण तयार होणारी प्रतिमा मोठी असते आणि डॉक्टरांना चांगले दृश्य प्रदान करते.
स्पष्टीकरण आकृती (Solution Visual Diagram):
Solution Diagram