science
Human body
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
खालीलपैकी कोणता सांसर्गिक रोग जिवाणूमुळे होतो?
Which of the following communicable diseases is caused by bacteria?
पर्याय (Options):
A
अचूक उत्तर (Official Answer)
पटकी
B
मलेरिया
C
डेंग्यू
D
इन्फ्लूएंझा
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर पटकी आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• पटकी हा एक तीव्र अतिसाराचा संसर्ग आहे जो 'व्हिब्रिओ कॉलेरा' या जिवाणूने दूषित अन्न किंवा पाणी खाल्ल्याने होतो.
• यामुळे तीव्र निर्जलीकरण होऊ शकते आणि उपचार न केल्यास काही तासांत मृत्यू होऊ शकतो.
• पटकीचा उद्रेक अनेकदा स्वच्छ पाणी आणि स्वच्छता सुविधांच्या अपुऱ्या उपलब्धतेशी संबंधित असतो.
• हा रोग खराब स्वच्छता, गर्दी, युद्ध आणि दुष्काळ असलेल्या ठिकाणी सामान्य आहे.
• योग्य स्वच्छता, स्वच्छ पिण्याचे पाणी आणि तोंडी पटकी लसीकरणामुळे पटकीचा प्रतिबंध करता येतो.
पूरक माहिती:
• व्हिब्रिओ कॉलेरा: पटकीसाठी जबाबदार असलेला जिवाणू, जो एक विषारी पदार्थ (टॉक्सिन) तयार करतो ज्यामुळे द्रवे आणि इलेक्ट्रोलाइट्स जलद गतीने नष्ट होतात.
• लक्षणे: यामध्ये तीव्र पाण्यासारखा अतिसार, उलट्या आणि पायात पेटके यांचा समावेश होतो. गंभीर प्रकरणांमध्ये, यामुळे शॉक आणि काही तासांत मृत्यू होऊ शकतो.
• संक्रमण: दूषित पाणी किंवा अन्न खाल्ल्याने मुख्यत्वे संक्रमण होते. व्यक्तीकडून व्यक्तीमध्ये संक्रमण दुर्मिळ आहे.
• प्रतिबंध: स्वच्छ पिण्याच्या पाण्याची उपलब्धता, सुधारित स्वच्छता आणि आरोग्यविषयक पद्धती पटकी टाळण्यासाठी महत्त्वाच्या आहेत.
• उपचार: ओरल रिहायड्रेशन सॉल्ट्स (ORS) किंवा शिरावाटे द्रवपदार्थ वापरून त्वरित पुनर्जलीकरण, आणि गंभीर प्रकरणांमध्ये प्रतिजैविके हे पटकीवरील प्रभावी उपचार आहेत.