science
Scientific Developments
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
कोणी अन्नातील सूक्ष्मजंतूंची वाढ रोखण्यासाठी अन्नाचे तापमान वाढवून त्याचा दर्जा राखण्याचे तंत्र विकसित केले होते?
Who developed the technique of preserving the quality of food by raising its temperature to prevent microbial growth in the food?
पर्याय (Options):
A
अँटोनी व्हॅन लिवेनहॉक
B
रॉबर्ट कोच
C
अचूक उत्तर (Official Answer)
लुई पाश्चर
D
जोसेफ लिस्टर
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
लुई पाश्चर हे योग्य उत्तर आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• लुई पाश्चर यांनी अन्नातील सूक्ष्मजंतूंची वाढ रोखण्यासाठी अन्नाचे तापमान वाढवून त्याची गुणवत्ता राखण्याचे तंत्र विकसित केले होते.
• या प्रक्रियेस, लुई पाश्चर यांच्या नावावरून पाश्चरायझेशन म्हणून ओळखले जाते.
• पाश्चरायझेशनमध्ये विशिष्ट कालावधीसाठी अन्न विशिष्ट तापमानावर गरम करणे आणि नंतर त्वरित थंड करणे समाविष्ट आहे.
• दूध आणि इतर दुग्धजन्य पदार्थांचा साठवण काळ वाढविण्यासाठी दुग्ध उद्योगात या तंत्राचा मोठ्या प्रमाणात वापर केला जातो.
• दुग्धपदार्थांव्यतिरिक्त, सुरक्षितता आणि दीर्घायुष्य सुनिश्चित करण्यासाठी ज्यूस, डबाबंद पदार्थ आणि इतर विविध उपभोग्य वस्तूंसाठी पाश्चरायझेशनचा वापर केला जातो.
पूरक माहिती:
• लुई पाश्चर हे एक फ्रेंच जीवशास्त्रज्ञ, सूक्ष्मजीवशास्त्रज्ञ आणि रसायनशास्त्रज्ञ होते. ज्यांना लसीकरण, सूक्ष्मजीव किण्वन आणि पाश्चरायझेशन या तत्त्वांच्या शोधासाठी ओळखले जाते.
• जंतू सिद्धांतातील त्यांच्या कार्यामुळे सूक्ष्मजीवशास्त्र क्षेत्रात आणि रेबीज व अँथ्रॅक्स सारख्या आजारांवरील लसींच्या विकासातही लक्षणीय प्रगती झाली.
• पाश्चर यांच्या योगदानाचा सार्वजनिक आरोग्य, अन्न सुरक्षा आणि सूक्ष्मजीवशास्त्राच्या एकंदर आकलनावर कायमस्वरूपी परिणाम झाला आहे.
• आधुनिक सूक्ष्मजीवशास्त्राच्या संस्थापकांपैकी ते एक मानले जातात.