science
Biomolecules
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
खालीलपैकी कोणते एक जैविक उत्प्रेरक आहे?
Which one of the following is a Biological catalysts?
पर्याय (Options):
A
खनिजे
B
संप्रेरके
C
अचूक उत्तर (Official Answer)
विकर
D
विकिरण
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
बरोबर उत्तर एन्झाईम्स आहे.
महत्वाचे मुद्दे
• एंजाइम हे जैविक उत्प्रेरक आहेत जे सजीवांमध्ये जैवरासायनिक अभिक्रियांना गती देतात.
• पचन, चयापचय आणि डीएनए प्रतिकृती यासारख्या विविध शारीरिक प्रक्रियांसाठी ते महत्त्वाचे आहेत.
• एन्झाईम्स अत्यंत विशिष्ट असतात, म्हणजे प्रत्येक एन्झाईम केवळ विशिष्ट प्रकारच्या अभिक्रियेला उत्प्रेरित करतो किंवा विशिष्ट सब्सट्रेटवर कार्य करतो.
• ते जीवनाशी सुसंगत असलेल्या सौम्य तापमान आणि pH परिस्थितीत कार्य करतात.
• एन्झाईम्स हे प्रथिने असतात आणि त्यांच्या क्रियाकलापांवर तापमान, पीएच आणि इनहिबिटर किंवा अॅक्टिव्हेटर्सची उपस्थिती यासारख्या घटकांचा परिणाम होऊ शकतो.
• एन्झाईम्सची उदाहरणे म्हणजे अमायलेज (स्टार्च तोडते), लिपेज (चरबी तोडते) आणि डीएनए पॉलिमरेज (डीएनए संश्लेषित करते).
अतिरिक्त माहिती
• खनिजे हे अजैविक घटक आहेत जे शरीरात विविध भूमिका बजावतात परंतु उत्प्रेरक नसतात.
• हार्मोन्स हे रासायनिक संदेशवाहक आहेत जे शारीरिक प्रक्रियांचे नियमन करतात परंतु उत्प्रेरक म्हणून काम करत नाहीत.
• रेडिएशन म्हणजे ऊर्जेच्या उत्सर्जनाला इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक लाटा किंवा कण म्हणतात, जे उत्प्रेरकाशी संबंधित नाही.
• एन्झाईम्स आणि त्यांच्या गतीशास्त्राचा अभ्यास हा जैवरसायनशास्त्र आणि आण्विक जीवशास्त्राचा एक महत्त्वाचा पैलू आहे.
• जैवइंधन, अन्न प्रक्रिया आणि औषधनिर्माण यासह विविध औद्योगिक अनुप्रयोगांमध्ये एन्झाईम्सचा वापर केला जाऊ शकतो.