science
Botany
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
पुढीलपैकी कोणते वनस्पती संप्रेरक नाही?
Which of the following is not a plant hormone?
पर्याय (Options):
A
जिब्बरेलिन
B
अचूक उत्तर (Official Answer)
प्रोलॅक्टिन
C
इथिलीन
D
ॲब्सिसिक आम्ल
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (2)
प्रोलॅक्टिन हे योग्य उत्तर आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• प्रोलॅक्टिन हे एक संप्रेरक आहे, जे मानवांसह प्राण्यांच्या पियुषिका ग्रंथीमध्ये तयार होते.
• हे प्रामुख्याने स्तनपान (दुधाचे उत्पादन) नियंत्रित करते आणि चयापचयामध्ये विविध भूमिका बजावते.
• प्रतिकारशक्ती प्रणालीचे नियमन आणि पुनरुत्पादन प्रणालीचा विकास यात याची भूमिका असते.
• ते वनस्पतींची वाढ किंवा विकासात समाविष्ट नसते, म्हणूनच ते वनस्पती संप्रेरक म्हणून वर्गीकृत नाही.
पूरक माहिती:
• जिब्बरेलिन
• जिब्बरेलिन हा वनस्पती संप्रेरकांचा एक गट आहे, जो खोडाची वाढ, बीजांकुरण आणि फुलबहाराला प्रोत्साहन देतो.
• ते बियाण्यांमधील सुप्तावस्था तोडण्यास मदत करतात आणि वनस्पतींमधील विविध विकासात्मक प्रक्रियेमध्ये समाविष्ट असतात.
• ते विशेषतः फळांचा विकास आणि पानांचा विस्तार यांसारख्या प्रक्रियेत महत्त्वाचे आहेत.
• इथिलीन
• इथिलीन हे एक वायूयुक्त वनस्पती संप्रेरक आहे, जे फळे पिकणे, फुलोरा येणे आणि ताणतणावाच्या स्थितींना प्रतिसाद देण्याचे नियमन करते.
• ते वनस्पतींच्या वृद्धी प्रक्रियेत महत्त्वाची भूमिका बजावते.
• ते फळे पिकण्यास प्रोत्साहन देण्यासाठी प्रसिद्ध असून विविध फळांमध्ये पिकण्याची वेळ नियंत्रित करण्यासाठी व्यावसायिकरित्या वापरले जाते.
• ॲब्सिसिक आम्ल (ABA)
• ॲब्सिसिक आम्ल हे एक वनस्पती संप्रेरक आहे, जे प्रामुख्याने पानांचे गळणे (पानगळती) वाढवते, वनस्पतींना ताणतणावाच्या स्थितींना (जसे की दुष्काळ) प्रतिसाद देण्यास मदत करते आणि बियाण्यांची सुप्तावस्था नियंत्रित करते.
• ते वनस्पतींचे पाणी संतुलन राखण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावते आणि पर्यावरणीय ताणतणावांशी सामना करण्यास वनस्पतींना मदत करणाऱ्या संकेतन मार्गांमध्ये समाविष्ट असते.