science
Current Electricity
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
खालीलपैकी कोण विद्युत वाहू शकते? 1. साखरेचे द्रावण 2. व्हिनेगरचे द्रावण 3. लिंबाच्या रसाचे द्रावण 4. कॉस्टिक सोडाचे द्रावण
Which of the following can conduct electricity? 1. Sugar solution 2. Vinegar solution 3. Lemon juice solution 4. Caustic soda solution
पर्याय (Options):
A
फक्त 1, 3 आणि 4
B
फक्त 2 आणि 4
C
फक्त 1 आणि 4
D
अचूक उत्तर (Official Answer)
फक्त 2, 3 आणि 4
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर आहे फक्त 2, 3 आणि 4.
महत्वाचे मुद्दे
• व्हिनेगरचे द्रावण विद्युत वाहक आहे कारण त्यात एसिटिक ऍसिड असते, जे आयनीकृत होते आणि द्रावणात आयन तयार करते.
• लिंबाच्या रसाचे द्रावण विद्युत वाहक आहे कारण त्यात सायट्रिक ऍसिड असते, जे एक दुर्बळ विद्युत अपघटनी (weak electrolyte) आहे आणि आयनीकृत होऊन आयन तयार करते.
• कॉस्टिक सोडाचे द्रावण विद्युत वाहक आहे कारण त्यात सोडियम हायड्रॉक्साईड (NaOH) असतो, जो एक प्रबळ विद्युत अपघटनी आहे आणि पूर्णपणे आयनांमध्ये विभाजित होतो.
• साखरेचे द्रावण विद्युत वाहक नाही कारण साखरेचे रेणू पाण्यात आयनीकृत होत नाहीत किंवा चार्ज केलेले कण तयार करत नाहीत.
• द्रावणांमधील विद्युत चालकता थेट मुक्त आयनांच्या उपस्थितीवर अवलंबून असते, जे विद्युत क्षेत्रात फिरू शकतात.
अतिरिक्त माहिती
• विद्युत अपघटनी (Electrolyte): असा पदार्थ जो पाण्यात विरघळल्यावर आयन तयार करतो आणि विद्युत वाहतो. उदाहरणे: ऍसिड, क्षार आणि क्षारके.
• प्रबळ वि. दुर्बळ विद्युत अपघटनी: प्रबळ विद्युत अपघटनी (उदा. NaOH) पूर्णपणे आयनांमध्ये विभाजित होतात, तर दुर्बळ विद्युत अपघटनी (उदा. एसिटिक ऍसिड) अंशतः आयनीकृत होतात.
• आयनिक चालकता: द्रावणांमधील चालकता उपस्थित आयनांच्या एकाग्रता आणि गतिशीलतेवर अवलंबून असते.
• गैर-विद्युत अपघटनी (Non-Electrolytes): साखर किंवा अल्कोहोलसारखे पदार्थ पाण्यात आयनीकृत होत नाहीत आणि म्हणून ते विद्युत चालवत नाहीत.
• उपयोजन: इलेक्ट्रोप्लेटिंग, बॅटरी उत्पादन आणि पाणी गुणवत्ता चाचणी यांसारख्या उद्योगांमध्ये चालकता समजून घेणे महत्वाचे आहे.