सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर **नानाजी देशमुख** (पर्याय 4) हे आहे.
**सविस्तर स्पष्टीकरण:**
योग्य उत्तर नानाजी देशमुख हे आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• भारतातील पहिले ग्रामीण विद्यापीठ, ग्रामोदय विद्यापीठ (औपचारिक नावाने दीनदयाल उपाध्याय ग्रामीण कौशल्य योजना किंवा DDU-GKY) चित्रकूट येथे सुरू करणारी व्यक्ती होती: नानाजी देशमुख.
• नानाजी देशमुख हे भारतातील एक सामाजिक कार्यकर्ते आणि राजकारणी होते, जे भारतीय जनसंघाचे आणि नंतर भारतीय जनता पक्षाचे ज्येष्ठ सदस्य होते.
• त्यांनी 1991 मध्ये चित्रकूट, मध्य प्रदेश येथे देशातील पहिले ग्रामीण विद्यापीठ, चित्रकूट ग्रामोदय विद्यापीठाची स्थापना केली.
• हे विद्यापीठ ग्रामीण समुदायांच्या शैक्षणिक आणि सामाजिक विकासासाठी समर्पित आहे.
• देशमुख यांना 1999 मध्ये पद्मविभूषण पुरस्काराने त्यांच्या शैक्षणिक आणि ग्रामीण विकासाच्या क्षेत्रातील अतुलनीय योगदानाबद्दल सन्मानित करण्यात आले, हा भारतातील दुसरा-सर्वोच्च नागरी पुरस्कार आहे.
• 2019 मध्ये त्यांना मरणोत्तर भारतरत्न हा भारताचा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार प्रदान करण्यात आला.
**पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination):**
• **पर्याय 1 (गोपाळ गणेश आगरकर)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही.
• **पर्याय 2 (गोपाळ हरी देशमुख)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही.
• **पर्याय 3 (दत्तोपंत ठेंगडी)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही.
• **पर्याय 4 (नानाजी देशमुख)**: बरोबर उत्तर; मुख्य संकल्पनेनुसार अचूक पर्याय.
**परीक्षेतील गुगली / चूक (Exam Trap):**
परीक्षार्थी अनेकदा पर्यायांची घाईगडबडीत निवड करताना फसतात. प्रश्नातील प्रमुख संज्ञा आणि मुख्य संकल्पनेवर लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक आहे.
**स्मृती रूपक (Memory Booster):**
संकल्पना सूत्र: नानाजी देशमुख = पर्याय (4).
The correct answer is **Nanaji Deshmukh** (Option 4).
**Comprehensive Derivation:**
The correct answer is Nanaji Deshmukh
Explanation & Key Takeaways:
• The person who started India's first rural university, Gramodaya University (formally named as Deendayal Upadhyaya Grameen Kaushalya Yojana or DDU-GKY) in Chitrakoot was: Nanaji Deshmukh.
• Nanaji Deshmukh was a social activist and politician from India, who was a senior member of Bharatiya Jana Sangh and later, the Bharatiya Janata Party.
• He founded the country's first rural university, the Chitrakoot Gramoday Vishwavidyalaya, in Chitrakoot, Madhya Pradesh in 1991.
• This university is dedicated to the academic and social development of rural communities.
• Deshmukh was awarded the Padma Vibhushan in 1999, the second-highest civilian award in India, for his immense contribution in the field of education and rural development.
• He was posthumously awarded the Bharat Ratna, India's highest civilian award, in 2019.
**Option Elimination:**
• **Option 1 (Gopal Ganesh Agarkar)**: Incorrect distractor.
• **Option 2 (Gopal Hari Deshmukh)**: Incorrect distractor.
• **Option 3 (Dattopant Thengdi)**: Incorrect distractor.
• **Option 4 (Nanaji Deshmukh)**: Correct Answer; accurate according to canonical reference.
**Exam Trap:**
Be careful of misleading distractors and subtle terminology differences. Verify core properties before selecting your answer.
**Memory Booster:**
Core mnemonic rule: Nanaji Deshmukh corresponds to Option (4).
परीक्षार्थी अनेकदा पर्यायांची घाईगडबडीत निवड करताना फसतात. प्रश्नातील प्रमुख संज्ञा आणि मुख्य संकल्पनेवर लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक आहे.
Be careful of misleading distractors and subtle terminology differences. Verify core properties before selecting your answer.
संकल्पना सूत्र: नानाजी देशमुख = पर्याय (4).
Core mnemonic rule: Nanaji Deshmukh corresponds to Option (4).
**पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination):**
• **पर्याय 1 (गोपाळ गणेश आगरकर)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही.
• **पर्याय 2 (गोपाळ हरी देशमुख)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही.
• **पर्याय 3 (दत्तोपंत ठेंगडी)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही.
• **पर्याय 4 (नानाजी देशमुख)**: बरोबर उत्तर; मुख्य संकल्पनेनुसार अचूक पर्याय.
**Option Elimination:**
• **Option 1 (Gopal Ganesh Agarkar)**: Incorrect distractor.
• **Option 2 (Gopal Hari Deshmukh)**: Incorrect distractor.
• **Option 3 (Dattopant Thengdi)**: Incorrect distractor.
• **Option 4 (Nanaji Deshmukh)**: Correct Answer; accurate according to canonical reference.