Polity
Comparative Public Law
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
केंद्रीय माहिती आयुक्तांच्या निवड समितीचे अध्यक्ष म्हणून खालीलपैकी कोण कार्य करतात?
Who among the following acts as the Chairman of the Selection Committee of the Central Information Commissioner?
पर्याय (Options):
A
भारताचे सरन्यायाधीश
B
लोकसभेचे अध्यक्ष
C
भारताचे राष्ट्रपती
D
अचूक उत्तर (Official Answer)
पंतप्रधान
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर **पंतप्रधान** (पर्याय 4) हे आहे.
**सविस्तर स्पष्टीकरण:**
योग्य उत्तर पंतप्रधान हे आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• केंद्रीय माहिती आयोगाच्या (CIC) निवड समितीचे अध्यक्ष भारताचे पंतप्रधान असतात.
• माहिती अधिकार कायदा, 2005 नुसार, केंद्रीय माहिती आयुक्त (CIC) ची नियुक्ती भारताचे राष्ट्रपती एका समितीच्या शिफारसीनुसार करतात.
• CIC साठी निवड समितीचे अध्यक्ष पंतप्रधान असतात.
• या समितीच्या इतर सदस्यांमध्ये लोकसभेतील विरोधी पक्षनेत्याचा समावेश असतो किंवा असा कोणताही नेता नसल्यास लोकसभेतील सर्वात मोठ्या विरोधी गटाचा नेता असतो.
• पंतप्रधानांनी नामनिर्देशित केलेले केंद्रीय कॅबिनेट मंत्री देखील या समितीचा भाग आहेत.
• समितीची शिफारस महत्त्वपूर्ण आहे कारण ती निवड प्रक्रियेत उच्च प्रमाणात पारदर्शकता आणि योग्यता सुनिश्चित करते.
• CIC तसेच माहिती आयुक्तांच्या भूमिकेसाठी योग्य व्यक्तींची शिफारस करणे ही निवड समितीची भूमिका आहे.
• समितीने आयोजित केलेल्या निवड प्रक्रियेनंतर, निवडलेल्या उमेदवारांची औपचारिकपणे भारताचे राष्ट्रपती नियुक्त करतात.
**पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination):**
• **पर्याय 1 (भारताचे सरन्यायाधीश)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही.
• **पर्याय 2 (लोकसभेचे अध्यक्ष)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही.
• **पर्याय 3 (भारताचे राष्ट्रपती)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही.
• **पर्याय 4 (पंतप्रधान)**: बरोबर उत्तर; मुख्य संकल्पनेनुसार अचूक पर्याय.
**परीक्षेतील गुगली / चूक (Exam Trap):**
परीक्षार्थी अनेकदा पर्यायांची घाईगडबडीत निवड करताना फसतात. प्रश्नातील प्रमुख संज्ञा आणि मुख्य संकल्पनेवर लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक आहे.
**स्मृती रूपक (Memory Booster):**
संकल्पना सूत्र: पंतप्रधान = पर्याय (4).
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:
परीक्षार्थी अनेकदा पर्यायांची घाईगडबडीत निवड करताना फसतात. प्रश्नातील प्रमुख संज्ञा आणि मुख्य संकल्पनेवर लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक आहे.
स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:
संकल्पना सूत्र: पंतप्रधान = पर्याय (4).
पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:
**पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination):** • **पर्याय 1 (भारताचे सरन्यायाधीश)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही. • **पर्याय 2 (लोकसभेचे अध्यक्ष)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही. • **पर्याय 3 (भारताचे राष्ट्रपती)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही. • **पर्याय 4 (पंतप्रधान)**: बरोबर उत्तर; मुख्य संकल्पनेनुसार अचूक पर्याय.