Polity
Basics of Constitution
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
खालीलपैकी कोणता अधिनियम 1976 पूर्वी अस्पृश्यता (अपराध) अधिनियम म्हणून ओळखला जात होता?
Which of the following Act was known as Untouchability (Crime) Act before 1976?
पर्याय (Options):
A
लोकप्रतिनिधित्व अधिनियम
B
राष्ट्रीय सन्मान अपमान निवारण अधिनियम
C
अचूक उत्तर (Official Answer)
नागरी हक्क संरक्षण अधिनियम
D
बेकायदेशीर कृत्ये अधिनियम
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर आहे : नागरी हक्क संरक्षण अधिनियम
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• नागरी हक्क संरक्षण अधिनियम, 1955 हा कायदा भारत सरकारने समाजातील काही सदस्यांविरुद्ध भेदभावपूर्ण वागणुकीला शिक्षा करण्यासाठी केला होता.
• मुळात अस्पृश्यता (गुन्हे) अधिनियम म्हणून ओळखला जाणारा: हा अधिनियम सुरुवातीला 1955 मध्ये अस्पृश्यता (गुन्हे) अधिनियम म्हणून लागू करण्यात आला. अस्पृश्यता निर्मूलन करणे आणि त्यासाठी शिक्षेची अंमलबजावणी करणे हा या कायद्याचा उद्देश होता. 1976 च्या सुधारणापूर्वी हा अस्पृश्यता (गुन्हे) अधिनियम म्हणूनही ओळखला जात होता.
• 1976 मध्ये सुधारणा: 1976 मध्ये कायद्यात महत्त्वपूर्ण बदल झाले आणि नंतर त्याची व्याप्ती वाढविण्यासाठी नागरी हक्क संरक्षण अधिनियम, 1955 असे त्याचे नामांतर करण्यात आले.
• उद्देश: अस्पृश्यता व तिची प्रथा कोणत्याही स्वरूपात निषिद्ध करणे हा या अधिनियमचा मुख्य हेतू होता. अस्पृश्यता हा गुन्हा होता आणि जो कोणी तो पाळत असेल त्याला कठोर शिक्षा व्हायची.
• सर्वंकष संरक्षण: अस्पृश्यतेच्या आधारावर कोणालाही वेगवेगळे अधिकार व विशेषाधिकार उपभोगण्यापासून रोखल्यास शिक्षेची तरतूद या अधिनियमात आहे. यामध्ये सार्वजनिक ठिकाणे, पूजा आणि इतर सेवा किंवा सुविधांचा समावेश आहे.
• शिक्षा: अस्पृश्यता पाळणाऱ्यांना दंड आणि पाच वर्षांपर्यंतच्या तुरुंगवासासह विविध प्रकारे शिक्षा होऊ शकते.
• अंमलबजावणी: या अधिनियमाची अंमलबजावणी भारतीय कायदा व न्याय प्रशासनाच्या अखत्यारीत येते. अधिनियमातील तरतुदींची अंमलबजावणी करण्याचे काम पोलिस, न्यायदंडाधिकारी आणि लोकसेवकांना देण्यात आले आहे.