योग्य उत्तर **मॉरिस जोन्स** (पर्याय 3) हे आहे. **सविस्तर स्पष्टीकरण:** योग्य उत्तर मॉरिस जोन्स आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • संघराज्य एकीकरण (यूएस) किंवा विघटन (कॅनडा) च्या मार्गाने तयार केले जाऊ शकते. • भारतीय संघराज्य "कॅनेडियन मॉडेल" सारखे आहे. • भारतीय राज्यघटनेत संघराज्य या शब्दाचा कुठेही उल्लेख नाही. • अनुच्छेद 1 भारताचे वर्णन राज्यांचे एक संघ म्हणून करते. • हे राज्यांमधील कराराचा परिणाम नाही आणि राज्यांना महासंघापासून वेगळे होण्याचा अधिकार नाही. • हे विनाशकारी राज्यांचे अविनाशी संघ आहे. • केसी व्हेअर यांनी त्याचे वर्णन “अर्धसांघ्यवाद” असे केले. • ग्रॅनविले ऑस्टिनने त्याला "सहकारी संघराज्यवाद" (राष्ट्रीय अखंडता आणि एकतेची गरज) म्हटले आहे. • मॉरिस जोन्स यांनी 'बार्गेनिंग फेडरलिझम' अशी व्याख्या केली. • 'केंद्रीकरण प्रवृत्तीसह संघराज्य' इव्हॉर जेनिंग. • एकात्मक पूर्वाग्रह (आर्थिक अधिकारांमध्ये केंद्राचे वर्चस्व, केंद्रीय अनुदान, नीति आयोग). **पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination):** • **पर्याय 1 (आयव्हर जेनिंग्ज)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही. • **पर्याय 2 (ग्रॅनविल ऑस्टिन)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही. • **पर्याय 3 (मॉरिस जोन्स)**: बरोबर उत्तर; मुख्य संकल्पनेनुसार अचूक पर्याय. • **पर्याय 4 (फिलिप माहवूड)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही. **परीक्षेतील गुगली / चूक (Exam Trap):** परीक्षार्थी अनेकदा पर्यायांची घाईगडबडीत निवड करताना फसतात. प्रश्नातील प्रमुख संज्ञा आणि मुख्य संकल्पनेवर लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक आहे. **स्मृती रूपक (Memory Booster):** संकल्पना सूत्र: मॉरिस जोन्स = पर्याय (3).