योग्य उत्तर **शब्दयोगी अव्यय** (पर्याय 2) हे आहे. **सविस्तर स्पष्टीकरण:** उत्तर - परोक्ष या शब्दाची जात शब्दयोगी अव्यय ही आहे. परोक्ष हे संस्कृत शब्दसाधित शब्दयोगी अव्यय आहे. विना, पर्यंत, समक्ष, समीप ही सुद्धा संस्कृत शब्दसाधित शब्दयोगी अव्यये आहेत. Important Notes: शब्दयोगी अव्यय - जी अव्यये नामे आणि नामाप्रमाणे योजलेले शब्द यांच्यापुढे येऊन त्यांचा वाक्यातील इतर शब्दांशी संबंध दाखवतात त्यांना शब्दयोगी अव्यय म्हणतात. शब्दयोगी अव्यये मुख्यत: नामाला किंवा नामाचे कार्य करणाऱ्या शब्दाला जोडली जातात पण कधी कधी ती क्रियापदे व क्रियाविशेषणे यांना सुद्धा लागतात. शब्दयोगी अव्यय शब्दाला लागल्यावर बनलेला जोडशब्द त्याच वाक्यातील दुसऱ्या शब्दाशी संबंध दाखवतो. शब्दयोगी अव्यय हे अव्यय असल्याने त्यामध्ये लिंग, वचन, विभक्तीनुसार कोणताही बदल होत नाही. शब्दयोगी अव्यय शब्दाला लागताना, त्या शब्दाचे सामान्य रूप होते. शब्दयोगी अव्ययाचे अर्थावरून पुढील प्रकार पडतात. • कालवाचक शब्दयोगी अव्यये - नंतर, पर्यंत, पावेतो, पुढे, पूर्वीं, आधी • स्थलवाचक शब्दयोगी अव्यये - अलीकडे, आत, जवळ, ठायी, नजीक, पाशी, पुढे, बाहेर, मध्ये, मागे, समोर • करणवाचक शब्दयोगी अव्यये - कडून, करवी, करून, द्वारा, मुळे, योगे, हाती • संबंधवाचक शब्दयोगी अव्यये - विशी, विषयी • हेतुवाचक शब्दयोगी अव्यये - करिता, साठी, अर्थी, निमित्त • कैवल्यवाचक शब्दयोगी अव्यये - च, ना, मात्र, पण, केवळ • योग्यतावाचक शब्दयोगी अव्यये - समान, सम, योग्य, प्रमाणे, जोगा • तुलनावाचक शब्दयोगी अव्यये - पेक्षा, तर, तम, मध्ये, परीस • व्यतिरेकवाचक शब्दयोगी अव्यये - विना, खेरीज, वाचून, शिवाय, व्यतिरिक्त, परता • संग्रहवाचक शब्दयोगी अव्यये - सुद्धा, देखील, बरीक, पण • साहचर्यवाचक शब्दयोगी अव्यये - संगे, सह, बरोबर, सकट, सहित, सवे, निशी • भागवाचक शब्दयोगी अव्यये - पैकी, पोटी, आतून • विनिमयवाचक शब्दयोगी अव्यये - बद्दल, जागी, बदली, ऐवजी • दिकवाचक शब्दयोगी अव्यये - प्रत, प्रति, कडे, लागी • विरोधवाचक शब्दयोगी अव्यये - उलटे, उलट, वीण, विरुद्ध • परिणामवाचक शब्दयोगी अव्यये - भर Related Concepts: उभयान्वयी अव्यय - दोन किंवा अधिक शब्द अथवा वाक्य जोडणाऱ्या अविकारी शब्दांना उभयान्वयी अव्यय असे म्हणतात. नाम - व्यक्तीच्या, स्थळांच्या, प्राण्यांच्या नावाला दिलेले जे नाव असते त्याला नाम असे म्हणतात. उदा. अमित, मुंबई, अमेरिका इत्यादी सर्वनाम - वाक्यातील नामाचा वारंवार होणारा उच्चार टाळावा म्हणून नामाच्या ऐवजी येणार्‍या शब्दाला सर्वनाम असे म्हणतात. **पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination):** • **पर्याय 1 (उभयान्वयी अव्यय)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही. • **पर्याय 2 (शब्दयोगी अव्यय)**: बरोबर उत्तर; मुख्य संकल्पनेनुसार अचूक पर्याय. • **पर्याय 3 (नाम)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही. • **पर्याय 4 (सर्वनाम)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही. **परीक्षेतील गुगली / चूक (Exam Trap):** परीक्षार्थी अनेकदा पर्यायांची घाईगडबडीत निवड करताना फसतात. प्रश्नातील प्रमुख संज्ञा आणि मुख्य संकल्पनेवर लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक आहे. **स्मृती रूपक (Memory Booster):** संकल्पना सूत्र: शब्दयोगी अव्यय = पर्याय (2).