सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर **2** (पर्याय 1) हे आहे.
**सविस्तर स्पष्टीकरण:**
योग्य उत्तर 2 आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• धर्मनिरपेक्ष हा शब्द आपल्या संविधानात 2 वेळा मांडण्यात आला आहे.
• भारतीय राज्य हे धर्मनिरपेक्ष असावे असा भारतीय संविधानाचा आदेश आहे.
• धर्मनिरपेक्ष हा शब्द भारतीय संविधानात दोनदा आढळतो. प्रथम प्रस्तावना आणि नंतर अनुच्छेद 25a.
• संविधानानुसार, केवळ धर्मनिरपेक्ष राज्यच खालील गोष्टींची खात्री करण्यासाठी आपली उद्दिष्टे साध्य करू शकतात:
• एक धार्मिक समुदाय दुसऱ्यावर वर्चस्व गाजवत नाही;
• काही सदस्य समान धार्मिक समुदायाच्या इतर सदस्यांवर वर्चस्व गाजवत नाहीत;
• राज्य कोणत्याही विशिष्ट धर्माची अंमलबजावणी करत नाही किंवा व्यक्तींचे धार्मिक स्वातंत्र्य हिरावून घेत नाही.
• वरील वर्चस्व रोखण्यासाठी भारतीय राज्य विविध मार्गांनी कार्य करते.
• प्रथम, ते धर्मापासून ‘तत्त्वात्मक अंतर’ राखण्याच्या धोरणाचा वापर करते.
• भारतीय राज्यावर धार्मिक गटाचे शासन नाही आणि ते कोणत्याही एका धर्माचे समर्थन करत नाही.
• भारतात, कायदे न्यायालय, पोलीस स्टेशन, सरकारी शाळा आणि कार्यालये यासारख्या सरकारी जागा कोणत्याही एका धर्माचे प्रदर्शन किंवा प्रचार करू शकत नाहीत.
• वरील वर्चस्व रोखण्यासाठी भारतीय धर्मनिरपेक्षतेचा दुसरा मार्ग म्हणजे हस्तक्षेप न करण्याचे धोरण.
• याचा अर्थ सर्व धर्मांच्या भावनांचा आदर करण्यासाठी आणि धार्मिक प्रथांमध्ये हस्तक्षेप न करण्यासाठी, राज्य विशिष्ट धार्मिक समुदायांसाठी काही अपवाद करते.
**पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination):**
• **पर्याय 1 (2)**: बरोबर उत्तर; मुख्य संकल्पनेनुसार अचूक पर्याय.
• **पर्याय 2 (3)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही.
• **पर्याय 3 (4)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही.
• **पर्याय 4 (5)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही.
**परीक्षेतील गुगली / चूक (Exam Trap):**
परीक्षार्थी अनेकदा पर्यायांची घाईगडबडीत निवड करताना फसतात. प्रश्नातील प्रमुख संज्ञा आणि मुख्य संकल्पनेवर लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक आहे.
**स्मृती रूपक (Memory Booster):**
संकल्पना सूत्र: 2 = पर्याय (1).
The correct answer is **2** (Option 1).
**Comprehensive Derivation:**
The correct answer is 2.
Explanation & Key Takeaways:
• the word 'secular' is presented 2 times in our constitution.
• The Indian Constitution mandates that the Indian State be secular.
• The word Secular appears twice in the Indian constitution. First Preamble and then Article 25a
• According to the Constitution, only a secular State can realise its objectives to ensure the following:
• that one religious community does not dominate another;
• that some members do not dominate other members of the same religious community;
• that the State does not enforce any particular religion nor take away the religious freedom of individuals.
• The Indian State works in various ways to prevent the above domination.
• First, it uses a strategy of maintaining a ‘principled distance’ from the religion.
• The Indian State is not ruled by a religious group and nor does it support any one religion.
• In India, government spaces like law courts, police stations, government schools and offices are not supposed to display or promote any one religion.
• The second way in which Indian secularism works to prevent the above domination is through a strategy of non-interference.
•
This means that in order to respect the sentiments of all religions and not interfere with religious practices, the State makes certain exceptions for particular religious communities.
**Option Elimination:**
• **Option 1 (2)**: Correct Answer; accurate according to canonical reference.
• **Option 2 (3)**: Incorrect distractor.
• **Option 3 (4)**: Incorrect distractor.
• **Option 4 (5)**: Incorrect distractor.
**Exam Trap:**
Be careful of misleading distractors and subtle terminology differences. Verify core properties before selecting your answer.
**Memory Booster:**
Core mnemonic rule: 2 corresponds to Option (1).
परीक्षार्थी अनेकदा पर्यायांची घाईगडबडीत निवड करताना फसतात. प्रश्नातील प्रमुख संज्ञा आणि मुख्य संकल्पनेवर लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक आहे.
Be careful of misleading distractors and subtle terminology differences. Verify core properties before selecting your answer.
संकल्पना सूत्र: 2 = पर्याय (1).
Core mnemonic rule: 2 corresponds to Option (1).
**पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination):**
• **पर्याय 1 (2)**: बरोबर उत्तर; मुख्य संकल्पनेनुसार अचूक पर्याय.
• **पर्याय 2 (3)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही.
• **पर्याय 3 (4)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही.
• **पर्याय 4 (5)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही.
**Option Elimination:**
• **Option 1 (2)**: Correct Answer; accurate according to canonical reference.
• **Option 2 (3)**: Incorrect distractor.
• **Option 3 (4)**: Incorrect distractor.
• **Option 4 (5)**: Incorrect distractor.