Marathi Grammar
शब्दांच्या जाती
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
पुढील वाक्यातील अधोरेखित अव्ययाचा प्रकार ओळखा. 'तुला मुक्ती मिळू शकेल असे सांप्रत काही लाभेल, असे वाटत **नाही**.
पुढील वाक्यातील अधोरेखित अव्ययाचा प्रकार ओळखा. 'तुला मुक्ती मिळू शकेल असे सांप्रत काही लाभेल, असे वाटत **नाही**.
पर्याय (Options):
A
उभयान्वयी अवय
B
शब्दयोगी अव्यय
C
केवलप्रयोगी अव्यय
D
अचूक उत्तर (Official Answer)
क्रियाविशेषण अव्यय
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर **क्रियाविशेषण अव्यय** (पर्याय 4) हे आहे.
**सविस्तर स्पष्टीकरण:**
उत्तर - तुला मुक्ती मिळू शकेल असे सांप्रत काही लाभेल, असे वाटत नाही. या वाक्यात सांप्रत हे क्रियाविशेषण अव्यय आहे.
वरील वाक्यात सांप्रत हे कालदर्शक क्रियाविशेषण अव्यय आहे. कालदर्शक हा कालवाचक क्रियाविशेषण अव्ययाचा प्रकार आहे.
कालवाचक क्रियाविशेषण अव्यय - कालवाचक क्रियाविशेषण अव्यय म्हणजे वाक्यातील क्रिया किती वेळा किंवा केव्हा घडली हा काळ दर्शविणारा शब्द होय.
उदाहरणे - दिवसा, काल, आता, रात्री, दिवसभर, वेळोवेळी, वारंवार इत्यादी
कालवाचक क्रियाविशेषण अव्ययाचे तीन उपप्रकार पडतात.
• कालदर्शक - कालदर्शक क्रियाविशेषण अव्यय म्हणजे वाक्यातील क्रिया केव्हा घडली हा काळ दर्शविण्याचे काम करणारा शब्द होय. उदा. तेव्हा, दिवसा, उद्या, रात्री, आता, परवा, लगेच, सांप्रत इत्यादी.
• सातत्यदर्शक - सातत्यदर्शक क्रियाविशेषण अव्यय म्हणजे वाक्यामध्ये क्रियेचे सातत्य दर्शविणारा शब्द होय. उदा. हमेशा, दिवसभर, आजकाल, नेहमी, सतत इत्यादी.
• आवृत्तीदर्शक - आवृत्तीदर्शक क्रियाविशेषण अव्यय म्हणजे वाक्यामध्ये घटनेची पुनरावृत्ती दर्शवणारा शब्द होय. उदा. रातोरात, पुन्हापुन्हा, वारंवार, सालोसाल, दररोज, इत्यादी.
Important Notes:
क्रियाविशेषण - क्रियापदाची विशेष माहिती सांगून क्रियापदाची व्याप्ती मर्यादित करणार्‍या शब्दाला क्रियाविशेषण असे म्हणतात.
क्रियाविशेषण अव्ययांची दोन गटात विभागणी होते.
• अर्थावरून पडणारे प्रकार
• स्वरूपावरून पडणारे प्रकार
अर्थावरून एकूण सहा प्रकार पडतात.
• कालवाचक क्रियाविशेषण अव्यय
• स्थलवाचक क्रियाविशेषण अव्यय
• रीतिवाचक क्रियाविशेषण अव्यय
• परिमाणवाचक क्रियाविशेषण अव्यय
• प्रश्नार्थक क्रियाविशेषण अव्यय
• निषेधार्थक क्रियाविशेषण अव्यय
स्वरूपावरून एकूण दोन प्रकार पडतात.
• सिद्ध क्रियाविशेषण अव्यय
• साधित क्रियाविशेषण अव्यय
Related Concepts:
शब्दयोगी अव्यय - जी अव्यये नामे आणि नामाप्रमाणे योजलेले शब्द यांच्यापुढे येऊन त्यांचा वाक्यातील इतर शब्दांशी संबंध दाखवतात त्यांना शब्दयोगी अव्यय म्हणतात.
उभयान्वयी अव्यय - दोन किंवा अधिक शब्द अथवा वाक्य जोडणाऱ्या अविकारी शब्दांना उभयान्वयी अव्यय असे म्हणतात.
केवलप्रयोगी अव्यय - आपल्या मनातील दु:ख, आश्चर्य इत्यादी भावना व्यक्त करणार्‍या शब्दांना केवलप्रयोगी अव्यय किंवा उद्गारवाची शब्द असे म्हणतात.
**पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination):**
• **पर्याय 1 (उभयान्वयी अवय)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही.
• **पर्याय 2 (शब्दयोगी अव्यय)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही.
• **पर्याय 3 (केवलप्रयोगी अव्यय)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही.
• **पर्याय 4 (क्रियाविशेषण अव्यय)**: बरोबर उत्तर; मुख्य संकल्पनेनुसार अचूक पर्याय.
**परीक्षेतील गुगली / चूक (Exam Trap):**
परीक्षार्थी अनेकदा पर्यायांची घाईगडबडीत निवड करताना फसतात. प्रश्नातील प्रमुख संज्ञा आणि मुख्य संकल्पनेवर लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक आहे.
**स्मृती रूपक (Memory Booster):**
संकल्पना सूत्र: क्रियाविशेषण अव्यय = पर्याय (4).
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:
परीक्षार्थी अनेकदा पर्यायांची घाईगडबडीत निवड करताना फसतात. प्रश्नातील प्रमुख संज्ञा आणि मुख्य संकल्पनेवर लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक आहे.
स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:
संकल्पना सूत्र: क्रियाविशेषण अव्यय = पर्याय (4).
पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:
**पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination):** • **पर्याय 1 (उभयान्वयी अवय)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही. • **पर्याय 2 (शब्दयोगी अव्यय)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही. • **पर्याय 3 (केवलप्रयोगी अव्यय)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही. • **पर्याय 4 (क्रियाविशेषण अव्यय)**: बरोबर उत्तर; मुख्य संकल्पनेनुसार अचूक पर्याय.