योग्य उत्तर **गणेश वासुदेव मावलणकर** (पर्याय 4) हे आहे.
**सविस्तर स्पष्टीकरण:**
योग्य उत्तर गणेश वासुदेव मावळणकरआहे .
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
गणेश वासुदेव मावळणकर:
• गणेश वासुदेव मावळणकर यांना जवाहरलाल नेहरूंनी 'लोकसभेचे जनक' ही पदवी बहाल केली आहे.
• 1946 मध्ये त्यांची केंद्रीय विधानसभेचे अध्यक्ष म्हणून निवड झाली.
• 15 ऑगस्ट 1947 पर्यंत ते या पदावर होते, जेव्हा मध्यवर्ती विधानसभा विसर्जित होऊन संविधान सभा स्थापन झाली.
• 17 नोव्हेंबर 1947 रोजी मावळंकरांना पुन्हा संविधान सभेचे (विधानसभा) अध्यक्ष करण्यात आले.
• 26 नोव्हेंबर 1949 रोजी स्थापन झालेल्या हंगामी संसदेचे त्यांना अध्यक्ष बनवण्यात आले. 1952 पर्यंत त्यांनी या खुर्चीवर कब्जा केला.
• 1952 मध्ये पहिली लोकसभा स्थापन झाली. मावळंकर हे अध्यक्षपदी निवडून आले. त्यांनी सभापती पदासाठी प्रतिस्पर्ध्याचा आरामात पराभव केला.
• सभापती या नात्याने त्यांनी सभागृहाच्या नियमांमध्ये अनेक नवनवीन संशोधन केले.
• ‘प्रश्नोत्तर’ अधिवेशन हे संसदेचे नियमित आणि महत्त्वाचे पैलू असल्याने त्याला मुख्यत्वे जबाबदार होते.
• मावळंकर यांनीच ‘अध्यक्षांचे अभिभाषण’ आणि ‘धन्यवाद प्रस्ताव’ या विषयावर पुन्हा चर्चा सुरू केली.
• मावळंकर यांनी सभागृहाची कार्यपद्धती आणि आचार यासाठी अनेक नियम तयार केले आणि स्थापित केले जे आजपर्यंत पाळले जातात.
• त्यांना जवाहरलाल नेहरूंनी ‘लोकसभेचे जनक’ असे टोपणनाव दिले होते. त्यांना प्रेमाने ‘दादासाहेब’ असेही म्हटले जायचे.
**पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination):**
• **पर्याय 1 (बाळ गंगाधर टिळक)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही.
• **पर्याय 2 (महात्मा गांधी)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही.
• **पर्याय 3 (हुकुम सिंह)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही.
• **पर्याय 4 (गणेश वासुदेव मावलणकर)**: बरोबर उत्तर; मुख्य संकल्पनेनुसार अचूक पर्याय.
**परीक्षेतील गुगली / चूक (Exam Trap):**
परीक्षार्थी अनेकदा पर्यायांची घाईगडबडीत निवड करताना फसतात. प्रश्नातील प्रमुख संज्ञा आणि मुख्य संकल्पनेवर लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक आहे.
**स्मृती रूपक (Memory Booster):**
संकल्पना सूत्र: गणेश वासुदेव मावलणकर = पर्याय (4).
The correct answer is **Ganesh Vasudev Mavalankar** (Option 4).
**Comprehensive Derivation:**
The correct answer is Ganesh Vasudev Mavalankar.
Explanation & Key Takeaways:
Ganesh Vasudev Mavalankar:
• Ganesh Vasudev Mavalankar has been conferred the title of 'Father of Lok Sabha' by Jawaharlal Nehru.
• In 1946, he was elected the Speaker of the Central Legislative Assembly.
• He occupied that post till August 15, 1947, when the Central Legislative Assembly was dissolved and the Constituent Assembly was formed.
• Mavalankar again was made the Speaker of the Constituent Assembly (Legislative) on November 17, 1947.
• He was made the speaker of the Provisional Parliament which was formed on November 26, 1949. Until 1952, he occupied this chair.
• The first Lok Sabha was constituted in 1952. Mavalankar was the obvious choice of Speaker. He defeated the opponent for the post of the speaker by a comfortable margin.
• As Speaker, he made several innovations to the rules of the house.
• He was largely responsible for the ‘Question Hour’ session being a regular and significant aspect of the parliament.
• It was again Mavalankar who initiated the discussion on ‘President’s Address’ and ‘Motion of Thanks’.
• Mavalankar created and established many rules for the procedure and conduct of the House which are followed to this day.
• He was nicknamed the ‘Father of the Lok Sabha’ by Jawaharlal Nehru. He was also fondly called ‘Dadasaheb’.
**Option Elimination:**
• **Option 1 (Bal Gangadhar Tilak)**: Incorrect distractor.
• **Option 2 (Mahatma Gandhi)**: Incorrect distractor.
• **Option 3 (Hukum Singh)**: Incorrect distractor.
• **Option 4 (Ganesh Vasudev Mavalankar)**: Correct Answer; accurate according to canonical reference.
**Exam Trap:**
Be careful of misleading distractors and subtle terminology differences. Verify core properties before selecting your answer.
**Memory Booster:**
Core mnemonic rule: Ganesh Vasudev Mavalankar corresponds to Option (4).
परीक्षार्थी अनेकदा पर्यायांची घाईगडबडीत निवड करताना फसतात. प्रश्नातील प्रमुख संज्ञा आणि मुख्य संकल्पनेवर लक्ष केंद्रित करणे आवश्यक आहे.
Be careful of misleading distractors and subtle terminology differences. Verify core properties before selecting your answer.
संकल्पना सूत्र: गणेश वासुदेव मावलणकर = पर्याय (4).
Core mnemonic rule: Ganesh Vasudev Mavalankar corresponds to Option (4).
**पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination):**
• **पर्याय 1 (बाळ गंगाधर टिळक)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही.
• **पर्याय 2 (महात्मा गांधी)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही.
• **पर्याय 3 (हुकुम सिंह)**: अयोग्य पर्याय; प्रस्तुत संदर्भाशी सुसंगत नाही.
• **पर्याय 4 (गणेश वासुदेव मावलणकर)**: बरोबर उत्तर; मुख्य संकल्पनेनुसार अचूक पर्याय.
**Option Elimination:**
• **Option 1 (Bal Gangadhar Tilak)**: Incorrect distractor.
• **Option 2 (Mahatma Gandhi)**: Incorrect distractor.
• **Option 3 (Hukum Singh)**: Incorrect distractor.
• **Option 4 (Ganesh Vasudev Mavalankar)**: Correct Answer; accurate according to canonical reference.