Polity
Local Government
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
भारतातील शहरी स्थानिक स्वराज्य संस्थांबाबत खालीलपैकी कोणते विधान सत्य आहे/ आहेत? 1. संविधानाच्या 74 व्या घटना दुरुस्ती अधिनियमात महानगरपालिका, नगरपालिका आणि नगर परिषद या तीन प्रकारच्या शहरी स्थानिक स्वराज्य संस्थांची कल्पना करण्यात आली आहे. 2. 1 दशलक्षहून अधिक लोकसंख्या असलेल्या शहरांमध्ये महानगरपालिका स्थापन केल्या जातात. 3. मुंबई आणि कलकत्ता महापालिका या पहिल्या महानगरपालिका होत्या, ज्या ब्रिटिश काळात स्थापन झाल्या होत्या. खाली दिलेल्या पर्यायांचा वापर करून योग्य उत्तर निवडा:
Which of the following is/are true regarding Urban Local Bodies in India? 1. The Constitution's 74^(th) Amendment Act envisages three types of urban local bodies, namely Nagar Panchayat, Municipal Council, and Municipal Corporation. 2. Municipal Corporations are established in cities with a population greater than 1 million. 3. Bombay and Calcutta Corporations were the first Municipal Corporations that were established during British time. Select the correct answer using the code given below:
पर्याय (Options):
A
अचूक उत्तर (Official Answer)
केवळ 1 आणि 2
B
केवळ 2
C
केवळ 1 आणि 3
D
1, 2 आणि 3
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर केवळ 1 आणि 2 आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• 1992 च्या 74 व्या घटनादुरुस्ती अधिनियमात प्रत्येक राज्यात पुढील तीन प्रकारच्या नगरपालिकांची तरतूद आहे:
• नगर पंचायत- संक्रमणकालीन क्षेत्रासाठी, म्हणजे ग्रामीण भागातून शहरी भागात संक्रमण होत असलेले क्षेत्र.
• नगर परिषद - छोट्या नागरी क्षेत्रासाठी. म्हणजेच 100,000 पेक्षा जास्त लोकसंख्या असलेले क्षेत्र.
• महानगरपालिका - मोठ्या शहरी क्षेत्रासाठी म्हणजे 10 लाखांहून अधिक लोकसंख्येच्या क्षेत्रासाठी. म्हणून, विधान 1 आणि 2 योग्य आहे.
• 1687-88 मध्ये भारतातील पहिली महानगरपालिका मद्रास येथे स्थापन करण्यात आली. म्हणून, विधान 3 योग्य नाही.
• 1726 मध्ये मुंबई आणि कलकत्ता येथे महानगरपालिका स्थापन करण्यात आल्या.
पूरक माहिती:
• 1992 चा 74 वा घटनादुरुस्ती अधिनियम :
• या अधिनियमाने भारताच्या घटनेत IX-A- 'नगरपालिका' हा नवीन भाग जोडला.
• नवीन भागात अनुच्छेद 243-P ते 243-ZG पर्यंतच्या तरतुदींचा समावेश आहे.
• या अधिनियमाने घटनेत नवीन बारावे परिशिष्ट देखील जोडले.
• या परिशिष्टात नगरपालिकांच्या 18 कार्यात्मक बाबी आहेत आणि अनुच्छेद 243-W शी संबंधित आहेत.