Polity
Basics of Constitution
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
भारतीय संविधानाचे कोणते वैशिष्ट्य राज्य पातळीवर आणि केंद्रामध्ये सरकारचे अस्तित्व दर्शवते?
Which feature of the Indian Constitution refers to the existence of governments at the state level and at the Centre?
पर्याय (Options):
A
सरकारचे संसदीय स्वरूप
B
मूलभूत हक्क
C
धर्मनिरपेक्षता
D
अचूक उत्तर (Official Answer)
संघराज्यवाद
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (4)
संघराज्यवाद हे योग्य उत्तर आहे.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• संघराज्यवाद-
• ही अशी शासनव्यवस्था आहे, ज्यामध्ये केंद्र व राज्य यांच्यामध्ये अधिकारांची विभागणी करण्यात येते.
• संघराज्याचे पुढील दोन प्रकार पडतात: एकत्र संघराज्य राखणे, एकत्र संघराज्य आणणे.
• संविधानाद्वारे केंद्रामध्ये संघ आणि परिसीमेमध्ये राज्ये अशी मिळून दुहेरी राज्यव्यवस्था प्रस्थापित करण्यात आली आहे.
• शासनाच्या प्रत्येक स्तराचे अधिकार व कार्ये संविधानाद्वारे म्हणजेच सत्ताविभाजनाद्वारे निर्दिष्ट व हमी दिलेली असतात.
• भारतात द्विगृही विधानमंडळ असून ते संघराज्याचे एक आवश्यक वैशिष्ट्य आहे.
पूरक माहिती:
• सर्वोच्च न्यायालयाला, केंद्र व राज्य सरकारमधील वाद सोडवण्याचा अधिकार देण्यात आला आहे.
• 1919 च्या भारत सरकारच्या कायद्याद्वारे आधुनिक भारताला संघराज्यवादाचा परिचय झाला होता.
• धर्मनिरपेक्षता:
• हे राज्याला धार्मिक संस्थांपासून विलग करण्याचे एक तत्व आहे.
• संसदीय व्यवस्था:
• विधिमंडळाच्या बहुमताच्या पाठिंब्याने सत्ता धारण करणाऱ्या सदस्यांचा हा एक प्रकारचा शासन प्रकार आहे.