Polity
Basics of Constitution
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:
भारतीय संविधानाचे खालीलपैकी कोणते वैशिष्ट्य आहे?
Which of the following is a salient feature of the Indian Constitution?
पर्याय (Options):
A
हे जगातील सर्वात लहान लिखित संविधान आहे.
B
भारताला स्वातंत्र्य मिळण्यापूर्वी ते स्वीकारले गेले.
C
अचूक उत्तर (Official Answer)
हे जगातील सर्वात मोठे लिखित संविधान आहे.
D
हे लिखित संविधान नाही.
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation):
अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर आहे हे जगातील सर्वात मोठे लिखित संविधान आहे.
महत्वाचे मुद्दे
• भारतीय संविधान हे जगातील सर्वात मोठे लिखित संविधान म्हणून ओळखले जाते.
• हे संविधान 26 नोव्हेंबर 1949 रोजी संविधान सभेने स्वीकारले आणि 26 जानेवारी 1950 रोजी ते अमलात आले.
• त्याची लांबी अनेक घटकांमुळे आहे, ज्यात देशाचा मोठा आकार, विविध लोकसंख्या आणि गुंतागुंतीची सामाजिक आणि राजकीय परिस्थिती यांचा समावेश होतो.
• संविधानात मूलभूत अधिकार, राज्याच्या धोरणांची मार्गदर्शक तत्त्वे आणि मूलभूत कर्तव्ये यावर तपशीलवार तरतुदी आहेत.
• त्यात केंद्र आणि राज्य सरकारची रचना आणि अधिकार यासाठी देखील तरतुदी आहेत.
• तपशीलवार प्रशासकीय तरतुदी आणि अनुसूचींच्या समावेशामुळे त्याची लांबी वाढली आहे.
• संविधानाच्या निर्मात्यांचा उद्देश शासनासाठी एक व्यापक आराखडा प्रदान करणे हा होता.
• त्यांनी भारत सरकार कायदा 1935 आणि इतर देशांच्या संविधानासह विविध स्त्रोतांकडून प्रेरणा घेतली.
• देशाच्या बदलत्या गरजा लक्षात घेऊन संविधान स्वीकारल्यापासून अनेक वेळा सुधारित केले गेले आहे.
• सुधारणेची प्रक्रिया लवचिक तसेच कठोर असण्यासाठी तयार केली गेली आहे, ज्यामध्ये संसदीय बहुमताच्या विविध अंशांची आवश्यकता आहे.
• संविधान भारताला सार्वभौम, समाजवादी, धर्मनिरपेक्ष, लोकशाही प्रजासत्ताक म्हणून स्थापित करते.
• हे सर्व नागरिकांसाठी मूलभूत हक्कांची हमी देते, समानता आणि न्याय सुनिश्चित करते.
• राज्याच्या धोरणांची मार्गदर्शक तत्त्वे सरकारला सामाजिक आणि आर्थिक कल्याण वाढवण्यासाठी मार्गदर्शन करतात.
• संविधान भारताची संघीय रचना देखील दर्शवते, केंद्र आणि राज्य सरकारांमध्ये अधिकार विभागते.
• न्यायपालिका संविधानाचा अर्थ लावण्यात आणि त्याचे पालन करण्यात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावते.
• संविधान हा देशाचा सर्वोच्च कायदा आहे आणि इतर सर्व कायदे त्याचे पालन करतात.
• संविधान भारतीय लोकांच्या आकांक्षा आणि मूल्यांचे प्रतिबिंब आहे.
• याचा उद्देश एक न्याय्य आणि समान समाज निर्माण करणे आहे.
• हे एक जिवंत दस्तऐवज आहे जे भारताच्या नशिबाला आकार देत आहे.
• या दस्तऐवजाचे मोठे प्रमाण, भारतातील लोकांच्या विविध गरजांचा पुरावा आहे.