MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Political dimensions
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

भारताचे रजिस्ट्रार जनरल आणि जनगणना आयुक्त यांचे कार्यालय भारताच्या कोणत्या केंद्रीय मंत्रालयाच्या अंतर्गत येते?

Office of the Registrar General and Census Commissioner come under which union ministry of India?

पर्याय (Options):
A

गृह मंत्रालय

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

सांख्यिकी आणि कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालय

C

सामाजिक न्याय आणि अधिकारिता मंत्रालय

D

मानव संसाधन विकास मंत्रालय

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर गृह मंत्रालय आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • जनगणना संघटनेला कायमस्वरूपी पाया प्रदान करण्यासाठी भारत सरकारने 1961 मध्ये रजिस्ट्रार जनरल आणि जनगणना आयुक्त कार्यालय (ORGI) ची स्थापना केली होती. • हे कार्यालय गृह मंत्रालयाच्या (MHA) प्रशासकीय नियंत्रणाखाली कार्य करते, जे देशाची सुरक्षा आणि अंतर्गत धोरणांवर देखरेख ठेवते. • या संस्थेचे प्रमुख भारताचे रजिस्ट्रार जनरल आणि जनगणना आयुक्त असतात, जे सामान्यतः भारतीय प्रशासकीय सेवा (IAS) मधील संयुक्त सचिव किंवा त्याहून अधिक रँकचे अधिकारी असतात. • या कार्यालयाची प्राथमिक जबाबदारी दशवार्षिक लोकसंख्या जनगणना आयोजित करणे आहे, जी जनगणना कायदा, 1948 अंतर्गत अधिकृत आहे. • हे कार्यालय संपूर्ण भारतात नागरी नोंदणी प्रणाली (CRS) चे व्यवस्थापन करणाऱ्या जन्म आणि मृत्यू नोंदणी कायदा, 1969 च्या अंमलबजावणीसाठी देखील जबाबदार आहे. • नागरिकत्व कायदा, 1955 अंतर्गत राष्ट्रीय लोकसंख्या नोंदणी (NPR) राखण्यात आणि भारताच्या भाषिक सर्वेक्षणात हे कार्यालय महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावते. पूरक माहिती: • सांख्यिकी आणि कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालय (MoSPI): • MoSPI ही देशातील सांख्यिकीय प्रणालीच्या नियोजित विकासासाठी नोडल एजन्सी आहे आणि ती राष्ट्रीय सांख्यिकी कार्यालय (NSO) चे व्यवस्थापन करते. • जरी हे कार्यालय नियतकालिक श्रम बल सर्वेक्षण (PLFS) सारखे मोठे सर्वेक्षण करते आणि ग्राहक किंमत निर्देशांक (CPI) ची गणना करते, तरीही ते लोकसंख्या जनगणनेसाठी जबाबदार नाही. • घटनात्मक आणि ऐतिहासिक संदर्भ: • जनगणना हा भारताच्या संविधानाच्या सातव्या अनुसूचीच्या प्रविष्टी 69 अंतर्गत सूचीबद्ध असलेला संघ सूचीचा विषय आहे. • भारतात पहिली जनगणना 1872 मध्ये लॉर्ड मेयो यांच्या काळात झाली होती, परंतु पहिली समकालीन (पूर्ण) जनगणना 1881 मध्ये लॉर्ड रिपन यांच्या काळात झाली होती. • 1961 मध्ये हे कार्यालय कायमस्वरूपी करेपर्यंत जनगणना आयुक्त हे एक तात्पुरते पद होते.
मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC सराव चाचणी

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

खालील विधाने काळजीपूर्वक विचारात घ्या: 1. सर्वोच्च न्यायालय एक उच्च न्यायालयातून दुसर्‍या उच्च न्यायालयात खटला हस्तांतरित करू शकते. 2. कलम 139A हे 42 व्या घटनादुरुस्तीद्वारे जोडले गेले. वरील विधानांपैकी कोणते/ती विधान/विधाने अचूक (सत्य) आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानातील "कायद्याने स्थापित प्रक्रिया" हा वाक्प्रचार कोणत्या देशाच्या संविधानातून घेण्यात आला आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय राजव्यवस्थेच्या संदर्भात, खालील विधानांचा विचार करा: I. अध्यादेश कोणत्याही केंद्रीय कायद्यात सुधारणा करू शकतो. II. अध्यादेशाद्वारे मूलभूत हक्क संकुचित करता येतात. III. अध्यादेश मागील तारखेपासून अंमलात येऊ शकतो. वरील विधानांपैकी कोणती विधाने योग्य (बिनचूक) आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

राष्ट्रपती पद रिक्त झाल्यास आणि उपराष्ट्रपती उपलब्ध नसल्यास, राष्ट्रपती म्हणून कोण कारभार सांभाळते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

कलम 279A अंतर्गत, GST परिषदेच्या निर्णयांसाठी सदस्यांच्या भारित मतांची किती बहुमताची आवश्यकता असते?