MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Judiciary FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

सर्वोच्च न्यायालयाचे कार्यक्षेत्र खालीलपैकी कशाद्वारे निश्चित केले जाते?

The jurisdiction of the Supreme Court is guaranteed by the:

पर्याय (Options):
A

सरन्यायाधीश

B

संविधान

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

राष्ट्रपती

D

संसद

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर संविधान आहे. मुख्य मुद्दे • भारतातील सर्वोच्च न्यायालयाचे कार्यक्षेत्र भारतीय संविधानाद्वारे स्पष्टपणे रेखाटले आणि निश्चित केले आहे. • ते संविधानाच्या अनुच्छेद 124 ते 147 मधून आपले अधिकार प्राप्त करते, ज्यात त्याचे अधिकार, कार्ये आणि जबाबदाऱ्यांचे तपशील दिले आहेत. • संविधानानुसार सर्वोच्च न्यायालयाला मूळ अधिकारिता, अपीलीय अधिकारिता आणि सल्लागार अधिकारिता आहे. • ते संविधानाचे रक्षक म्हणून कार्य करते आणि संविधानाच्या भाग III अंतर्गत मूलभूत अधिकारांचे संरक्षण सुनिश्चित करते. • अधिकारांच्या पृथक्करणाचे तत्त्व आणि न्यायिक स्वायत्तता कायम राखण्यासाठी सर्वोच्च न्यायालयाचे स्वातंत्र्य आणि कामकाज सुरक्षित आहे. अतिरिक्त माहिती • मूळ अधिकारिता: अनुच्छेद 131 नुसार, संघराज्य आणि राज्यांमध्ये किंवा राज्यांमध्ये उद्भवलेल्या वादांच्या बाबतीत सर्वोच्च न्यायालयाला विशेष अधिकारिता आहे. • अपीलीय अधिकारिता: यामुळे सर्वोच्च न्यायालयाला अनुच्छेद 132, 133 आणि 134 अंतर्गत कनिष्ठ न्यायालयांमधील संवैधानिक, दिवाणी आणि फौजदारी प्रकरणांमध्ये अपील ऐकण्याची परवानगी मिळते. • सल्लागार अधिकारिता: अनुच्छेद 143 नुसार, भारताचे राष्ट्रपती सार्वजनिक महत्त्वाच्या किंवा संवैधानिक अर्थांच्या बाबींवर सर्वोच्च न्यायालयाचे मत मागू शकतात. • न्यायिक पुनरावलोकन: भारतीय संविधानाचे एक प्रमुख वैशिष्ट्य असलेल्या न्यायिक पुनरावलोकनाद्वारे सर्वोच्च न्यायालय कायदे आणि कार्यकारी कृतींची संवैधानिकता सुनिश्चित करते. • सार्वजनिक हित याचिका (PIL): सर्वोच्च न्यायालय नागरिकांना सार्वजनिक हिताच्या मुद्द्यांवर लक्ष देण्यासाठी PIL दाखल करण्याची परवानगी देते, ज्यामुळे न्यायाची अधिक उपलब्धता सुनिश्चित होते.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('राष्ट्रपती') आणि पर्याय 2 ('संविधान') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'कलम 124 → संविधान'. भारतीय राज्यघटनेत कलम 124 चा संबंध थेट 'संविधान' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('सरन्यायाधीश'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'संविधान' हे ठरते. • पर्याय 3 ('राष्ट्रपती'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'संविधान' हे ठरते. • पर्याय 4 ('संसद'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'संविधान' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('संविधान') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 10

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+