योग्य उत्तर राज्यसभेसाठी सदस्यांचे नामांकन हे आहे.
• राज्यसभेसाठी सदस्यांच्या नामांकनाची प्रक्रिया आयर्लंडकडून घेतली जाते.
स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे:
• कॅनेडियन संविधान:
• सर्वोच्च न्यायालयाचे सल्लागार अधिकार क्षेत्र.
• प्रबळ केंद्र असलेली संघराज्य पद्धत.
• शेषाधिकार केंद्राकडे असतात.
• राज्यांच्या राज्यपालांची नियुक्ती.
पूरक माहिती:
भारतीय संविधानाचे स्रोत
+-------------------------+-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------+
| स्रोत | तरतुदी |
+-------------------------+-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------+
| भारत सरकार कायदा 1935 | संघराज्य पद्धत न्यायपालिकेचे अधिकार लोकसेवा आयोग, राज्यपाल कार्यालय, प्रशासकीय तपशील. |
| अमेरिका | मूलभूत हक्क न्यायपालिकेचे स्वातंत्र्य न्यायिक पुनरावलोकन राष्ट्रपतींचा महाभियोग सर्वोच्च न्यायालय आणि उच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांची हकालपट्टी उप-राष्ट्रपती पद |
| ब्रिटन | संसदीय सरकार कायद्याचे राज्य वैधानिक प्रक्रिया एकल नागरिकत्व मंत्रिमंडळ प्रणाली संसदीय विशेषाधिकार द्विसदनी प्रणाली परमाधिकार प्राधिलेख |
| आयरिश | राज्य धोरणाची निर्देशक तत्वे राज्यसभेसाठी सदस्यांचे नामांकन राष्ट्रपतींच्या निवडणुकीची पद्धत |
| रशिया (सोव्हिएत युनियन) | मूलभूत कर्तव्ये प्रस्तावनेतील न्यायाचे आदर्श |
| फ्रान्स | प्रजासत्ताक स्वातंत्र्य, समता आणि बंधुत्वाचे आदर्श |
| दक्षिण आफ्रिका | घटना दुरुस्तीची प्रक्रिया. राज्यसभेच्या सदस्यांची निवडणूक. |
| जपान | कायद्याने स्थापित केलेली प्रक्रिया |
+-------------------------+-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------+
The correct answer is Nomination of Members to Rajya Sabha.
• The procedure for the nomination of members to the Rajya Sabha is borrowed from Ireland.
Explanation & Key Takeaways:
• Canadian Constitution:
• Advisory Jurisdiction of Supreme Court.
• A federal system with a strong center.
• Residual powers vest at the center.
• Appointment of State Governors.
Related Concepts:
Sources of Indian Constitution
+-----------------------+-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------+
| Source | Provisions |
+-----------------------+-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------+
| Indian Govt. Act 1935 | Federal system Power of the judiciary Public service commission Governor's office, Administrative details. |
| USA | Fundamental Rights Independence of Judiciary Judicial Review Impeachment of the President Removal of Supreme Court and High Court Judges Post of Vice President |
| Britain | Parliamentary government Rule of Law Legislative Procedure Single citizenship Cabinet system Parliamentary privileges Bicameral system Prerogative writs |
| Irish | DPSPs Nomination of members to Rajya Sabha Method of election of President |
| Russia (Soviet Union) | Fundamental Duties The ideal of Justice in the Preamble |
| France | Republic Ideals of liberty, equality, and fraternity |
| South Africa | The procedure for amendment of the Constitution. Election of members of the Rajya Sabha. |
| Japan | The procedure established by law |
+-----------------------+-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------+
परीक्षेतील संभाव्य चूक: प्रश्नात 'नाही / अयोग्य' असा नकारात्मक शब्द विचारला आहे. अनेक विद्यार्थी घाईत सकारात्मक विधान समजून चुकीचा पर्याय निवडतात. येथे 'राज्यसभेसाठी सदस्यांचे नामांकन' हे अचूक उत्तर आहे.
Exam Trap: The question contains a negative constraint ('NOT' / 'INCORRECT'). Candidates often rush and mark a true statement instead of identifying 'Nomination of Members to Rajya Sabha'.
स्मृती सूत्र: 'घटनात्मक तरतूद → राज्यसभेसाठी सदस्यांचे नामांकन'. भारतीय राज्यघटनेत घटनात्मक तरतूद चा संबंध थेट 'राज्यसभेसाठी सदस्यांचे नामांकन' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.
Mnemonic: 'Constitutional Clause → Nomination of Members to Rajya Sabha'. Associate Constitutional Clause directly with 'Nomination of Members to Rajya Sabha'. Remember this core constitutional pairing.
🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy):
• पर्याय 1 ('प्रबळ केंद्रासह संघराज्य पद्धत'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'राज्यसभेसाठी सदस्यांचे नामांकन' हे ठरते.
• पर्याय 2 ('केंद्राद्वारे राज्यपालाची नियुक्त'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'राज्यसभेसाठी सदस्यांचे नामांकन' हे ठरते.
• पर्याय 3 ('सर्वोच्च न्यायालयाचा सल्लागार अभिनिर्णय'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'राज्यसभेसाठी सदस्यांचे नामांकन' हे ठरते.
• निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('राज्यसभेसाठी सदस्यांचे नामांकन') निश्चित होते.
🎯 Option Elimination Strategy:
• Option 1 ('Federal system with fortified center'): Incorrect. As per official verified records, 'Nomination of Members to Rajya Sabha' is the valid fact.
• Option 2 ('Appointment of state governors by the center'): Incorrect. As per official verified records, 'Nomination of Members to Rajya Sabha' is the valid fact.
• Option 3 ('Advisory adjudication of supreme court'): Incorrect. As per official verified records, 'Nomination of Members to Rajya Sabha' is the valid fact.
• Conclusion: Hence, eliminating incorrect options leads to Option 4 ('Nomination of Members to Rajya Sabha').