MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Basics of Constitution FMT-02
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

संविधानाच्या प्रस्तावनेच्या संदर्भात खालील विधानांचा विचार करा आणि खाली दिलेल्या संकेताचा वापर करून योग्य उत्तरे द्या. 1. जवाहरलाल नेहरूंचा उद्दिष्ट ठराव अखेरीस प्रस्तावना बनला. 2. ती न्यायप्रविष्ट नाही. 3. त्यात दुरुस्ती करता येणार नाही. 4. प्रस्तावना संविधानाच्या विशिष्ट तरतुदीला रद्द करू शकत नाही.

Consider the following statements in regards to The Preamble of the Constitution and give the correct answers using the code given below. 1. The objectives Resolution by Jawaharlal Nehru finally became Preamble. 2. It is non-Justiciable. 3. It can’t be amended. 4. Preamble cannot override the specific provision of the Constitution.

पर्याय (Options):
A

फक्त 1 आणि 2

B

फक्त 1, 2 आणि 4

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

फक्त 1, 2 आणि 3

D

फक्त 2, 3 आणि 4

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
प्रस्तावना: • प्रस्तावना म्हणजे दस्तऐवजातील एक प्रास्ताविक विधान असून, ते त्या दस्तऐवजाचे तत्त्वज्ञान आणि उद्दिष्ट्ये स्पष्ट करते. • त्यातून संविधानाचा उगम उघड होतो. • त्यात संविधानाच्या प्रारंभाची तारीख नमूद केलेली आहे. • त्यामध्ये भारतातील लोकांना स्वतःसाठी सुरक्षित करायचे असलेले हक्क आणि स्वातंत्र्य नमूद केले होते. • ते शासनाचे स्वरूप जाहीर करते. • घटनेची प्रस्तावना आता घटनेचा भाग मानली जाईल. • प्रस्तावना ही कायदेमंडळाला अधिकारांचा स्रोतही नाही आणि कायदेमंडळाच्या अधिकारांवर बंदीही नाही. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: भारतीय संविधानाची प्रस्तावना- • राज्यघटनेत तिच्या निर्मात्यांचा हेतू , तिच्या निर्मितीमागील इतिहास आणि राष्ट्राची मूळ मूल्ये व तत्त्वे मांडलेली असतात . • 1946 मध्ये जवाहरलाल नेहरूंनी घटनात्मक संरचनेचे वर्णन करणारा उद्दिष्ट ठराव मांडला. • 1947 साली (22 जानेवारी) ते स्वीकारण्यात आले, त्याने भारताच्या संविधानाला आकार दिला आणि त्याचे सुधारित स्वरूप भारतीय संविधानाच्या प्रस्तावनेत प्रतिबिंबित झाले आहे. • प्रस्तावनेची कल्पना अमेरिकेच्या संविधानातून घेण्यात आली होती. • ते न्यायप्रविष्ट नाही , म्हणजेच, त्याच्या तरतुदी न्यायालयांमध्ये अंमलबजावणीयोग्य नाहीत. • प्रस्तावनेत नमूद केलेली उद्दिष्ट्ये म्हणजे सर्व नागरिकांना न्याय, स्वातंत्र्य, समानता मिळवून देणे आणि राष्ट्राची एकता व अखंडता टिकवण्यासाठी बंधुभावाला प्रोत्साहन देणे. • 'समाजवादी', 'धर्मनिरपेक्ष ' ही संज्ञा, आणि'अखंडता' हा शब्द 42 व्या घटनादुरुस्ती अधिनियम, 1976 द्वारे प्रस्तावनेत जोडण्यात आला. महत्त्वाची टीप: • प्रस्तावना संविधानाच्या विशिष्ट तरतुदींना रद्द करू शकत नाही. • दोघांमध्ये कोणताही संघर्ष झाल्यास, नंतरचेच ग्राह्य धरले जाईल. • त्यामुळे, त्याची भूमिका खूपच मर्यादित आहे. • सर्वोच्च न्यायालयाने निरीक्षण केल्याप्रमाणे, संविधानाच्या तरतुदींभोवती असलेली संदिग्धता दूर करण्यात प्रस्तावना महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावते. अशाप्रकारे, 1. जवाहरलाल नेहरूंचा उद्दिष्ट ठराव अखेरीस प्रस्तावना बनला: योग्य 2. त्यावर न्यायप्रविष्ट करता येत नाही: योग्य 3. त्यात दुरुस्ती करता येणार नाही: अयोग्य 4. प्रस्तावना संविधानाच्या विशिष्ट तरतुदीला रद्द करू शकत नाही: योग्य.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: प्रश्नात 'नाही / अयोग्य' असा नकारात्मक शब्द विचारला आहे. अनेक विद्यार्थी घाईत सकारात्मक विधान समजून चुकीचा पर्याय निवडतात. येथे 'फक्त 1, 2 आणि 4' हे अचूक उत्तर आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'घटनात्मक तरतूद → फक्त 1, 2 आणि 4'. भारतीय राज्यघटनेत घटनात्मक तरतूद चा संबंध थेट 'फक्त 1, 2 आणि 4' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('फक्त 1 आणि 2'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त 1, 2 आणि 4' हे ठरते. • पर्याय 3 ('फक्त 1, 2 आणि 3'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त 1, 2 आणि 4' हे ठरते. • पर्याय 4 ('फक्त 2, 3 आणि 4'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'फक्त 1, 2 आणि 4' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('फक्त 1, 2 आणि 4') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 08

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+