MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Basics of Constitution FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

भारतीय संविधानातील कोणता अनुच्छेद मूलभूत कर्तव्यांशी संबंधित आहे?

Which Article of the Indian Constitution pertains to the Fundamental Duties?

पर्याय (Options):
A

अनुच्छेद 51-A

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

अनुच्छेद 50-A

C

अनुच्छेद 53-A

D

अनुच्छेद 52-A

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर अनुच्छेद 51-A आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • अनुच्छेद 51-A भारतीय नागरिकांच्या मूलभूत कर्तव्यांशी संबंधित आहे. • हे अनुच्छेद 42 वी घटना दुरुस्ती अधिनियम, 1976 द्वारे संविधानात जोडले गेले होते. • मूलभूत कर्तव्ये नागरिकांना त्यांचे अधिकारांचा आनंद घेताना त्यांना त्यांच्या देश आणि समाजाकडे काही कर्तव्ये बजावण्याची आठवण करून देण्यासाठी आहेत. • सध्या अनुच्छेद 51-A अंतर्गत 11 मूलभूत कर्तव्ये आहेत. • या कर्तव्यांमध्ये संविधानाचे पालन करणे, स्वातंत्र्य संघर्षातील उद्दिष्टांचे रक्षण करणे, भारताची सार्वभौमत्व आणि अखंडता राखणे आणि सद्भावना वाढवणे यांचा समावेश आहे. पूरक माहिती: • 42 व्या घटना दुरुस्ती अधिनियम, ज्याला "मिनी-संविधान" म्हणून ओळखले जाते, त्याने भारतीय संविधानात महत्त्वपूर्ण बदल केले, ज्यामध्ये मूलभूत कर्तव्यांचा समावेश आहे. • मूलभूत कर्तव्ये माजी सोव्हिएत संघाच्या संविधानाने प्रेरित आहेत. • जरी मूलभूत कर्तव्ये न्यायालयीन नसली तरी, म्हणजेच कायद्याने अंमलात आणता येत नाहीत, तरीही ते प्रत्येक नागरिकाचे नैतिक बंधन आहेत. • या कर्तव्यांमागील कल्पना ही जबाबदार वर्तन प्रोत्साहित करणे आणि नागरिकांमध्ये शिस्त आणि समर्पणाची भावना निर्माण करणे आहे. • स्वर्ण सिंह समिती ही मूलभूत कर्तव्यांबद्दल शिफारसी करण्यासाठी नियुक्त करण्यात आली होती आणि तिच्या अनेक सूचना अनुच्छेद 51-A मध्ये समाविष्ट करण्यात आल्या होत्या.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('कलम 50-A') आणि पर्याय 1 ('कलम 51-A') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'कलम 51 → कलम 51-A'. भारतीय राज्यघटनेत कलम 51 चा संबंध थेट 'कलम 51-A' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 2 ('कलम 50-A'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'कलम 51-A' हे ठरते. • पर्याय 3 ('कलम 53-A'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'कलम 51-A' हे ठरते. • पर्याय 4 ('कलम 52-A'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'कलम 51-A' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('कलम 51-A') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 08

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+