MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Basics of Constitution FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

भारतीय राज्यघटनेतील कोणती दुरुस्ती उच्च न्यायालयांच्या अधिकारक्षेत्राचा केंद्रशासित प्रदेशांपर्यंत विस्तार करण्याशी संबंधित आहे?

Which amendment in the Indian constitution is related to extension of jurisdiction of High Courts to Union territories?

पर्याय (Options):
A

नववी घटनादुरुस्ती

B

सातवी घटनादुरुस्ती

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

पहिली घटनादुरुस्ती

D

तेरावी घटनादुरुस्ती

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
7वी घटनादुरुस्ती हे योग्य उत्तर आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: 7वी घटनादुरुस्ती अधिनियम (1956): • राज्याचे पूर्वीचे चार वर्गीकरण रद्द केले. • उच्च न्यायालयांचे अधिकार क्षेत्र केंद्रशासित प्रदेशांपर्यंत वाढवले. • 2 किंवा अधिक राज्यांसाठी सामाईक न्यायालय स्थापन करण्याची तरतूद केली. • उच्च न्यायालयाच्या अतिरिक्त कार्यवाहक न्यायाधीशांच्या नियुक्तीची तरतूद केली. पूरक माहिती: 1ली घटनादुरुस्ती अधिनियम (1951): • भारतातील भूमिसुधारणा सुलभ करण्यासाठी हे महत्त्वाचे होते. • मालमत्तेचे अधिग्रहण आणि इतर भूमिसुधारणांशी संबंधित कायदे न्यायालयीन तपासणीपासून वाचविण्यासाठी अनुच्छेद 31A आणि अनुच्छेद 31B जोडले गेले. • राज्याला सामाजिक व आर्थिकदृष्ट्या मागासवर्गीयांच्या उन्नतीसाठी विशेष तरतुदी करण्याचे अधिकार दिले. • मालमत्तेच्या संपादनाची तरतूद करणारे कायदे वाचविण्याची तरतूद करणायात आली, इत्यादी. • न्यायालयीन पुनरावलोकनाच्या स्वरूपात समाविष्ट भूमिसुधारणा आणि इतर कायद्यांचे संरक्षण करण्यासाठी नवव्या अनुसूचीची भर घातली गेली. • सार्वजनिक सुव्यवस्था, परकीय राज्यांशी मैत्रीपूर्ण संबंध आणि एखाद्या गुन्ह्याला चिथावणी देणे या अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यावरील निर्बंधांची आणखी तीन कारणे जोडली गेली. तसेच हे निर्बंध वाजवी आणि न्याय्य बनवले गेले. • परंतु कोणत्याही राज्याने कोणत्याही व्यापार किंवा व्यवसायाचे राज्य व्यापार आणि राष्ट्रीयीकरण व्यापार किंवा व्यवसायाच्या अधिकाराचे उल्लंघन केल्याच्या कारणास्तव ते अवैध ठरणार नाही. 13वी घटनादुरुस्ती अधिनियम (1962): • नागालँडला राज्याचा दर्जा देऊन त्यासाठी विशेष तरतूद केली. 9वी घटनादुरुस्ती अधिनियम (1960): • यात प्रामुख्याने भारत व पाकिस्तान यांच्यातील सीमारेषेचे फेर-समायोजन करण्यात आले. • बेरुबारी युनियनच्या अधिसूचनेची सोय करण्यात आली.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('पहिली घटनादुरुस्ती') आणि पर्याय 2 ('सातवी घटनादुरुस्ती') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'कलम 31A → सातवी घटनादुरुस्ती'. भारतीय राज्यघटनेत कलम 31A चा संबंध थेट 'सातवी घटनादुरुस्ती' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('नववी घटनादुरुस्ती'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'सातवी घटनादुरुस्ती' हे ठरते. • पर्याय 3 ('पहिली घटनादुरुस्ती'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'सातवी घटनादुरुस्ती' हे ठरते. • पर्याय 4 ('तेरावी घटनादुरुस्ती'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'सातवी घटनादुरुस्ती' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('सातवी घटनादुरुस्ती') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 08

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+