MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Basics of Constitution FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

86^(व्या) घटनादुरुस्ती कायदा, 2002 द्वारे संविधानात खालीलपैकी कोणते मूलभूत कर्तव्य जोडले गेले?

Which of the following Fundamental Duties was added in the Constitution by the 86^(th) Constitution Amendment Act, 2002?

पर्याय (Options):
A

सहा ते चौदा वर्षांच्या वयोगटातील मुलाला किंवा पाल्याला शिक्षणाच्या संधी उपलब्ध करून देणे

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

वैज्ञानिक दृष्टिकोन विकसित करणे

C

देशाच्या संमिश्र संस्कृतीच्या समृद्ध वारशाचे मोल जाणणे आणि त्याचे जतन करणे

D

नैसर्गिक पर्यावरणाचे रक्षण आणि संवर्धन करणे

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर सहा ते चौदा वर्षांच्या वयोगटातील मुलाला किंवा पाल्याला शिक्षणाच्या संधी उपलब्ध करून देणे हे आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • स्वर्णसिंग समितीच्या शिफारशींनुसार भारतीय संविधानाच्या भाग IV-A मध्ये अनुच्छेद 51A अंतर्गत मूलभूत कर्तव्ये समाविष्ट करण्यात आली आहेत. • 86 व्या घटनादुरुस्ती कायदा, 2002 ने पूर्वी स्थापित केलेल्या विद्यमान दहा कर्तव्यांमध्ये 11 वे मूलभूत कर्तव्य जोडून महत्त्वपूर्ण बदल घडवून आणला. • अनुच्छेद 51A(k) अंतर्गत सूचीबद्ध केलेले हे विशिष्ट कर्तव्य, पालक किंवा संरक्षकाने त्यांच्या सहा ते चौदा वर्षांच्या वयोगटातील मुलाला किंवा पाल्याला शिक्षणाच्या संधी उपलब्ध करून देणे अनिवार्य करते. • ही दुरुस्ती एक महत्त्वपूर्ण वैधानिक पाऊल होते जे अनुच्छेद 21A च्या समावेशाशी सुसंगत होते, ज्याने त्याच वयोगटातील मुलांसाठी शिक्षणाच्या अधिकाराचे मूलभूत अधिकारामध्ये रूपांतर केले. पूरक माहिती: • 42 वा घटनादुरुस्ती कायदा, 1976: • या कायद्याने मूळतः राष्ट्रीय आणीबाणीच्या काळात संविधानात दहा मूलभूत कर्तव्ये जोडली. • वैज्ञानिक दृष्टिकोन: अनुच्छेद 51A(h) अंतर्गत, नागरिकांना वैज्ञानिक दृष्टिकोन, मानवतावाद आणि शोधक बुद्धी व सुधारणावाद विकसित करण्यासाठी प्रोत्साहित केले जाते. • संमिश्र संस्कृती: अनुच्छेद 51A(f) नुसार नागरिकांनी राष्ट्राच्या संमिश्र संस्कृतीच्या समृद्ध वारशाचे मोल जाणणे आणि त्याचे जतन करणे आवश्यक आहे. • नैसर्गिक पर्यावरण: अनुच्छेद 51A(g) वने, सरोवरे, नद्या आणि वन्यजीव यांसह नैसर्गिक पर्यावरणाचे रक्षण आणि संवर्धन करणे अनिवार्य करते.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('वैज्ञानिक दृष्टिकोन विकसित करणे') आणि पर्याय 1 ('सहा ते चौदा वर्षांच्या वयोगटातील मुलाला किंवा पाल्याला शिक्षणाच्या संधी उपलब्ध करून देणे') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'कलम 51A → सहा ते चौदा वर्षांच्या वयोगटातील मुलाला किंवा पाल्याला शिक्षणाच्या संधी उपलब्ध करून देणे'. भारतीय राज्यघटनेत कलम 51A चा संबंध थेट 'सहा ते चौदा वर्षांच्या वयोगटातील मुलाला किंवा पाल्याला शिक्षणाच्या संधी उपलब्ध करून देणे' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 2 ('वैज्ञानिक दृष्टिकोन विकसित करणे'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'सहा ते चौदा वर्षांच्या वयोगटातील मुलाला किंवा पाल्याला शिक्षणाच्या संधी उपलब्ध करून देणे' हे ठरते. • पर्याय 3 ('देशाच्या संमिश्र संस्कृतीच्या समृद्ध वारशाचे मोल जाणणे आणि त्याचे जतन करणे'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'सहा ते चौदा वर्षांच्या वयोगटातील मुलाला किंवा पाल्याला शिक्षणाच्या संधी उपलब्ध करून देणे' हे ठरते. • पर्याय 4 ('नैसर्गिक पर्यावरणाचे रक्षण आणि संवर्धन करणे'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'सहा ते चौदा वर्षांच्या वयोगटातील मुलाला किंवा पाल्याला शिक्षणाच्या संधी उपलब्ध करून देणे' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('सहा ते चौदा वर्षांच्या वयोगटातील मुलाला किंवा पाल्याला शिक्षणाच्या संधी उपलब्ध करून देणे') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 07

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+