MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Basics of Constitution FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

राज्याच्या धोरणाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांतर्गत (DPSP) “कामाची न्याय्य आणि मानवीय परिस्थिती आणि प्रसूती रजा” ची तरतूद खालीलपैकी कशात आहे:

Provision for “just and humane conditions of work and maternity relief” under the Directive Principle of State Policy (DPSP) is contained in:

पर्याय (Options):
A

कलम 47

B

कलम 41

C

कलम 43

D

कलम 42

अचूक उत्तर (Official Answer)
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर कलम 42 आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • भारतीय राज्यघटनेचे कलम 42 स्पष्टपणे अनिवार्य करते की राज्याने कामाची न्याय्य आणि मानवीय परिस्थिती आणि प्रसूती रजेसाठी तरतूद केली पाहिजे. • हे कलम राज्याच्या धोरणाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांच्या (DPSP) समाजवादी तत्त्वांतर्गत वर्गीकृत केले आहे, ज्याचा उद्देश कल्याणकारी राज्य स्थापन करणे आणि सर्व नागरिकांसाठी सामाजिक आणि आर्थिक न्याय सुनिश्चित करणे हा आहे. • या कलमातील प्रसूती रजेची तरतूद विविध कल्याणकारी कायद्यांसाठी घटनात्मक पाया म्हणून काम करते, विशेषतः प्रसूती लाभ कायदा, 1961, आणि त्यातील त्यानंतरच्या सुधारणा, जे गर्भवती महिलांना सशुल्क रजा आणि वैद्यकीय लाभ प्रदान करतात. • राज्यघटनेच्या भाग IV (कलम 36 ते 51) अंतर्गत, ही तत्त्वे देशाच्या शासनात मूलभूत मानली जातात, जरी ती न्यायप्रविष्ट नसली तरीही, याचा अर्थ कोणत्याही न्यायालयाद्वारे त्यांची थेट अंमलबजावणी केली जाऊ शकत नाही. • न्याय्य आणि मानवीय परिस्थिती या वाक्यांशासाठी राज्याने हे सुनिश्चित करणे आवश्यक आहे की कामाचे वातावरण सुरक्षित, निरोगी आहे आणि मजुरांच्या मूलभूत मानवी प्रतिष्ठेचा आदर करते, शोषण आणि धोकादायक रोजगार पद्धतींना प्रतिबंध करते. पूरक माहिती: • कलम 41: • बेरोजगारी, म्हातारपण, आजारपण आणि अपंगत्व या प्रकरणांमध्ये कामाचा हक्क, शिक्षण आणि सार्वजनिक मदत सुनिश्चित करण्याचे निर्देश राज्याला देते. • कलम 43: • कामगारांसाठी निर्वाह वेतन, जीवनाचा सभ्य दर्जा आणि विश्रांतीचा पूर्ण आनंद मिळवून देण्यावर लक्ष केंद्रित करते, तसेच ग्रामीण भागात वैयक्तिक किंवा सहकारी तत्त्वावर कुटीर उद्योगांना प्रोत्साहन देते. • कलम 47: • असे नमूद करते की लोकांची पोषणाची पातळी आणि राहणीमान उंचावणे आणि मादक पेये आणि औषधांच्या प्रतिबंधासह सार्वजनिक आरोग्य सुधारणे हे राज्याचे कर्तव्य आहे. • DPSP संदर्भ: • मार्गदर्शक तत्त्वे आयरिश राज्यघटनेतून घेतली गेली आहेत आणि डॉ. बी.आर. आंबेडकर यांनी भारतीय राज्यघटनेची 'नाविन्यपूर्ण वैशिष्ट्ये ' म्हणून त्यांचे वर्णन केले आहे.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 1 ('कलम 47') आणि पर्याय 4 ('कलम 42') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'कलम 42 → कलम 42'. भारतीय राज्यघटनेत कलम 42 चा संबंध थेट 'कलम 42' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('कलम 47'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'कलम 42' हे ठरते. • पर्याय 2 ('कलम 41'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'कलम 42' हे ठरते. • पर्याय 3 ('कलम 43'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'कलम 42' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('कलम 42') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 07

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+