MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Local Government FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

राज्य निवडणूक आयोग खालीलपैकी कोणाच्या निवडणुका घेण्यास जबाबदार आहे?

The State Election Commission is responsible for conducting elections to the:

पर्याय (Options):
A

लोकसभा आणि राज्यसभा

B

पंचायती आणि नगरपालिका

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

राष्ट्रपती आणि उपराष्ट्रपती

D

राज्य विधानसभा

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर पंचायती आणि नगरपालिका आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुका स्वायत्तपणे पार पाडण्यासाठी 1992 च्या 73 व्या आणि 74 व्या घटनादुरुस्ती कायद्यांतर्गत राज्य निवडणूक आयोग (SEC) या घटनात्मक संस्थेची स्थापना करण्यात आली. • भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243K नुसार, मतदार याद्या तयार करण्याचे आणि पंचायतींच्या (ग्रामपंचायती, पंचायत समित्या आणि जिल्हा परिषदा) सर्व निवडणुकांचे संचालन करण्याचे अधीक्षण, निर्देशन आणि नियंत्रण राज्य निवडणूक आयोगाकडे निहित आहे. • त्याचप्रमाणे, अनुच्छेद 243ZA नुसार महानगरपालिका, नगरपरिषदा आणि नगरपंचायतींसह नगरपालिकांच्या निवडणुकांचे संचालन आणि पर्यवेक्षण करण्याची जबाबदारी राज्य निवडणूक आयोगाकडे आहे. • राज्य निवडणूक आयुक्तांची नियुक्ती राज्याच्या राज्यपालांद्वारे केली जाते आणि त्यांच्या सेवाशर्ती आणि कार्यकाळ राज्य कायद्यांद्वारे निर्धारित केले जातात, ज्यामुळे त्यांना पदच्युती प्रक्रियेबाबत उच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांच्या समकक्ष दर्जा मिळतो. पूरक माहिती: • भारताचा निवडणूक आयोग (ECI): • अनुच्छेद 324 अंतर्गत स्थापन झालेला, ECI ही राष्ट्रीय आणि राज्य पातळीवर निवडणूक प्रक्रियांचे संचालन करण्यासाठी जबाबदार असलेली एक स्वतंत्र घटनात्मक संस्था आहे. • ECI द्वारे लोकसभा, राज्यसभा, राज्य विधानसभा आणि राज्य विधानपरिषदांच्या निवडणुका घेतल्या जातात. • भारताच्या राष्ट्रपती आणि उपराष्ट्रपतींच्या निवडणुका घेणारी ही एकमेव संस्था आहे. • अधिकारक्षेत्रातील फरक: • ECI संसदीय आणि विधानसभा निवडणुकांचे व्यवस्थापन करत असले, तरी पंचायती राज संस्था किंवा नागरी स्थानिक स्वराज्य संस्थांमध्ये त्यांची कोणतीही भूमिका नसते. • राज्य निवडणूक आयोग हा स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या विशिष्ट उद्देशासाठी भारताच्या निवडणूक आयोगापासून स्वतंत्रपणे काम करतो.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('राष्ट्रपती आणि उपराष्ट्रपती') आणि पर्याय 2 ('पंचायती आणि नगरपालिका') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'कलम 243K → पंचायती आणि नगरपालिका'. भारतीय राज्यघटनेत कलम 243K चा संबंध थेट 'पंचायती आणि नगरपालिका' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('लोकसभा आणि राज्यसभा'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'पंचायती आणि नगरपालिका' हे ठरते. • पर्याय 3 ('राष्ट्रपती आणि उपराष्ट्रपती'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'पंचायती आणि नगरपालिका' हे ठरते. • पर्याय 4 ('राज्य विधानसभा'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'पंचायती आणि नगरपालिका' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('पंचायती आणि नगरपालिका') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 06

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+