MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Basics of Constitution FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

भारताच्या संविधानाची प्रास्ताविका प्रामुख्याने पंडित जवाहरलाल नेहरू यांनी तयार केलेल्या आणि मांडलेल्या कोणत्या ठरावावर आधारित आहे?

The Preamble to the Constitution of India is primarily based on which resolution drafted and introduced by Pandit Jawaharlal Nehru?

पर्याय (Options):
A

मूलभूत हक्क ठराव

B

उद्दिष्टांचा ठराव

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

मार्गदर्शक तत्त्वे ठराव

D

मूलभूत कर्तव्ये ठराव

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर उद्दिष्टांचा ठराव आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • भारतीय संविधानाची प्रास्ताविका उद्दिष्टांच्या ठरावावर आधारित आहे, जो 13 डिसेंबर 1946 रोजी पंडित जवाहरलाल नेहरू यांनी संविधान सभेत तयार केला आणि मांडला होता. • या ठरावात स्वतंत्र, सार्वभौम आणि लोकशाही भारत निर्माण करण्याच्या संविधान सभेच्या मूलभूत वचनबद्धतेची रूपरेषा देण्यात आली होती. • याने संविधान तयार करण्यासाठी मार्गदर्शक आराखडा म्हणून काम केले, ज्यामध्ये सामाजिक, आर्थिक आणि राजकीय न्याय, दर्जा आणि संधीची समानता आणि विचार, अभिव्यक्ती, विश्वास, श्रद्धा आणि उपासनेचे स्वातंत्र्य यांसारख्या मूल्यांवर भर देण्यात आला. • संविधान सभेने 22 जानेवारी 1947 रोजी अधिकृतपणे आणि एकमताने उद्दिष्टांचा ठराव स्वीकारला. • या ठरावाचे मूळ तत्त्वज्ञान आणि आदर्शवादी सार शेवटी प्रास्ताविकेत समाविष्ट केले गेले, जे संविधानाचे ओळखपत्र म्हणून काम करते. पूरक माहिती: • मूलभूत हक्क ठराव: • ऐतिहासिकदृष्ट्या 1931 मधील भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या कराची अधिवेशनाशी संबंधित आहे, ज्याचे अध्यक्ष सरदार वल्लभभाई पटेल होते आणि ज्यामध्ये नागरी स्वातंत्र्य आणि आर्थिक कार्यक्रमांवर भर देण्यात आला होता. • मार्गदर्शक तत्त्वे ठराव: • राज्य धोरणाची मार्गदर्शक तत्त्वे (DPSP) भाग IV (अनुच्छेद 36−51) मध्ये समाविष्ट आहेत. ती आयरिश संविधानातून घेतली गेली आहेत आणि त्यांचे उद्दिष्ट कल्याणकारी राज्य स्थापन करणे हे आहे. • मूलभूत कर्तव्ये ठराव: • ती मूळ दस्तऐवजाचा भाग नव्हती परंतु स्वर्ण सिंह समितीच्या शिफारशींनुसार 42 व्या घटनादुरुस्ती कायदा, 1976 द्वारे भाग IV-A (अनुच्छेद 51A) मध्ये जोडली गेली. • समाजवादी, धर्मनिरपेक्ष आणि अखंडता या शब्दांचा समावेश करण्यासाठी प्रास्ताविकेत आजपर्यंत केवळ एकदाच, 1976 मध्ये दुरुस्ती करण्यात आली आहे.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('मार्गदर्शक तत्त्वे ठराव') आणि पर्याय 2 ('उद्दिष्टांचा ठराव') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'कलम 36 → उद्दिष्टांचा ठराव'. भारतीय राज्यघटनेत कलम 36 चा संबंध थेट 'उद्दिष्टांचा ठराव' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('मूलभूत हक्क ठराव'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'उद्दिष्टांचा ठराव' हे ठरते. • पर्याय 3 ('मार्गदर्शक तत्त्वे ठराव'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'उद्दिष्टांचा ठराव' हे ठरते. • पर्याय 4 ('मूलभूत कर्तव्ये ठराव'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'उद्दिष्टांचा ठराव' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('उद्दिष्टांचा ठराव') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 06

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+