MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Basics of Constitution FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

भारतीय राज्यघटनेचे कोणते कलम संसदेला नवीन राज्ये स्थापन करण्याचा किंवा त्यांच्या सीमा बदलण्याचा अधिकार देते?

Which Article of the Indian Constitution empowers Parliament to form new states or alter their boundaries?

पर्याय (Options):
A

कलम 5

B

कलम 2

C

कलम 6

D

कलम 3

अचूक उत्तर (Official Answer)
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर कलम 3 आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • भारतीय राज्यघटनेचे कलम 3 संसदेला भारतीय संघराज्याच्या राज्यांची अंतर्गत पुनर्रचना करण्याचा अधिकार देते. • हे कायदेमंडळाला कोणत्याही राज्यापासून प्रदेश वेगळा करून, दोन किंवा अधिक राज्ये एकत्र करून किंवा कोणताही प्रदेश कोणत्याही राज्याच्या भागाशी जोडून नवीन राज्य स्थापन करण्याचा अधिकार देते. • संसद या कलमाचा वापर करून साध्या बहुमताने कोणत्याही विद्यमान राज्याचे क्षेत्रफळ वाढवू किंवा कमी करू शकते, सीमा बदलू शकते किंवा नाव बदलू शकते. • या उद्देशांसाठी असलेले विधेयक राष्ट्रपतींच्या पूर्व शिफारशीनेच संसदेच्या कोणत्याही सभागृहात मांडले जाऊ शकते. • जर विधेयकाचा राज्याच्या क्षेत्रफळावर, सीमेवर किंवा नावावर परिणाम होत असेल, तर राष्ट्रपतींनी ते विधेयक संबंधित राज्य विधानमंडळाकडे एका विशिष्ट कालावधीत त्यांचे विचार मांडण्यासाठी पाठवले पाहिजे, जरी संसद त्या विचारांनी कायदेशीररित्या बांधील नाही. • हे कलम भारतीय संघराज्य व्यवस्थेचा एकात्मक कल अधोरेखित करते, जिथे राज्यांच्या प्रादेशिक अखंडतेची हमी राज्यघटनेने दिलेली नाही. पूरक माहिती: • कलम 2: • भारतीय संघराज्याचा भाग नसलेल्या नवीन राज्यांच्या प्रवेशाशी किंवा स्थापनेशी संबंधित आहे. • 1975 च्या 36व्या घटनादुरुस्ती कायद्याद्वारे सिक्कीमचा भारतीय संघराज्यात प्रवेश करताना याचा प्रामुख्याने वापर करण्यात आला. • कलम 5: • 26 जानेवारी 1950 रोजी राज्यघटनेच्या प्रारंभी नागरिकत्वाशी संबंधित आहे. • यामध्ये अशा व्यक्तींचा समावेश आहे ज्यांचा जन्म भारतात झाला आहे, ज्यांच्या पालकांचा जन्म भारतात झाला आहे किंवा जे राज्यघटना सुरू होण्यापूर्वी पाच वर्षे भारतात सामान्यतः रहिवासी होते. • कलम 6: • विशिष्ट कटऑफ तारखेपूर्वी पाकिस्तानातून भारतात स्थलांतरित झालेल्या व्यक्तींना नागरिकत्वाचे अधिकार प्रदान करते. • कलम 4: • कलम 2 आणि कलम 3 अंतर्गत केलेले कायदे कलम 368 अंतर्गत औपचारिक दुरुस्ती न मानता पहिल्या अनुसूची आणि चौथ्या अनुसूचीमध्ये दुरुस्तीची तरतूद करतात हे अनिवार्य करते.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 1 ('कलम 5') आणि पर्याय 4 ('कलम 3') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'कलम 3 → कलम 3'. भारतीय राज्यघटनेत कलम 3 चा संबंध थेट 'कलम 3' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('कलम 5'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'कलम 3' हे ठरते. • पर्याय 2 ('कलम 2'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'कलम 3' हे ठरते. • पर्याय 3 ('कलम 6'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'कलम 3' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('कलम 3') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 06

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+