MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Basics of Constitution FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

भारतीय संविधानाचे खालीलपैकी कोणते वैशिष्ट्य युनायटेड किंगडममधून घेतलेले नाही?

Which of the following features of the Constitution of India is NOT borrowed from the United Kingdom?

पर्याय (Options):
A

केंद्राद्वारे राज्यांच्या राज्यपालांची नियुक्ती

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

एकेरी नागरिकत्व

C

लोकसभेचे सभापती

D

द्विसदनीय संसद

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर केंद्राद्वारे राज्यांच्या राज्यपालांची नियुक्ती हे आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • केंद्राद्वारे राज्यांच्या राज्यपालांची नियुक्ती हे वैशिष्ट्य युनायटेड किंगडममधून नाही, तर कॅनडाच्या संविधानातून घेतलेले आहे. • भारतात, राज्यपालांची थेट जनतेद्वारे निवड केली जात नाही किंवा युनायटेड स्टेट्स प्रमाणे विशेषतः स्थापन केलेल्या इलेक्टोरल कॉलेजद्वारे अप्रत्यक्षपणे निवड केली जात नाही; त्याऐवजी, त्यांची नियुक्ती राष्ट्रपतींद्वारे त्यांच्या स्वाक्षरी आणि शिक्क्याखालील वॉरंटद्वारे केली जाते. • हे मॉडेल कॅनेडियन प्रणालीचे अनुसरण करते जिथे कॅनडाचे गव्हर्नर-जनरल प्रांतांच्या लेफ्टनंट-गव्हर्नरची नियुक्ती करतात, ज्यामुळे फेडरल रचनेत मजबूत केंद्रीकरणाची प्रवृत्ती सुनिश्चित होते. • राज्यपालांशी संबंधित तरतुदी भारतीय संविधानाच्या कलम 153 ते 167 मध्ये समाविष्ट आहेत, ज्यामध्ये कलम 155 विशेषतः नियुक्ती प्रक्रियेला संबोधित करते. • याउलट, युनायटेड किंगडम (ब्रिटिश संविधान) ने संसदीय सरकार, कायद्याचे राज्य, विधान प्रक्रिया आणि एकेरी नागरिकत्व यांचा पाया प्रदान केला. पूरक माहिती: • युनायटेड किंगडममधून घेतलेली वैशिष्ट्ये: • एकेरी नागरिकत्व: फेडरल राज्य असूनही, भारत राष्ट्रीय एकात्मतेला चालना देण्यासाठी केवळ एकच नागरिकत्व प्रदान करतो. • द्विसदनीय संसद: लोकसभा (कनिष्ठ सभागृह) आणि राज्यसभा (वरिष्ठ सभागृह) या दोन सभागृहांचे अस्तित्व ब्रिटिश हाऊस ऑफ कॉमन्स आणि हाऊस ऑफ लॉर्ड्सचे प्रतिबिंब आहे. • लोकसभेचे सभापती: संसदीय शिष्टाचार आणि तटस्थता राखण्यासाठी सभापतींचे कार्यालय आणि महत्त्वपूर्ण भूमिका ब्रिटिश अधिवेशनांमधून घेतली आहे. • प्राधिकर (Writs): हेबियस कॉर्पस आणि मँडमस सारखे विशेषाधिकार प्राधिकर जारी करण्याचा न्यायालयांचा अधिकार. • कॅनडामधून घेतलेली वैशिष्ट्ये: • मजबूत केंद्रासह फेडरेशन: अधिकारांचे वितरण जिथे संघराज्य प्रबळ राहते. • शेषाधिकार: उर्वरित वैधानिक अधिकार केंद्राकडे सोपवणे (अनुच्छेद 248). • सल्लागार अधिकारक्षेत्र: अनुच्छेद 143 अंतर्गत राष्ट्रपतींना सल्ला देण्याचा सर्वोच्च न्यायालयाचा अधिकार.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: प्रश्नात 'नाही / अयोग्य' असा नकारात्मक शब्द विचारला आहे. अनेक विद्यार्थी घाईत सकारात्मक विधान समजून चुकीचा पर्याय निवडतात. येथे 'केंद्राद्वारे राज्यांच्या राज्यपालांची नियुक्ती' हे अचूक उत्तर आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'कलम 153 → केंद्राद्वारे राज्यांच्या राज्यपालांची नियुक्ती'. भारतीय राज्यघटनेत कलम 153 चा संबंध थेट 'केंद्राद्वारे राज्यांच्या राज्यपालांची नियुक्ती' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 2 ('एकेरी नागरिकत्व'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'केंद्राद्वारे राज्यांच्या राज्यपालांची नियुक्ती' हे ठरते. • पर्याय 3 ('लोकसभेचे सभापती'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'केंद्राद्वारे राज्यांच्या राज्यपालांची नियुक्ती' हे ठरते. • पर्याय 4 ('द्विसदनीय संसद'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'केंद्राद्वारे राज्यांच्या राज्यपालांची नियुक्ती' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('केंद्राद्वारे राज्यांच्या राज्यपालांची नियुक्ती') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 06

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+