MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Central Government FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

नव्याने निवडून आलेल्या लोकसभेच्या सुरुवातीच्या बैठकीत खालीलपैकी कोण प्रोटेम स्पीकरला (हंगामी सभापतींना) शपथ देतो?

Who among the following administers oath of Pro Tem Speaker during initial sitting of newly elected Lok Sabha?

पर्याय (Options):
A

भारताचे सरन्यायाधीश

B

कॅबिनेट सचिव

C

भारताचे राष्ट्रपती

अचूक उत्तर (Official Answer)
D

भारताचे उपराष्ट्रपती

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (3)
योग्य उत्तर भारताचे राष्ट्रपती हे आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • कायमस्वरूपी सभापती (स्पीकर) निवडले जाईपर्यंत नव्याने निवडून आलेल्या लोकसभेच्या पहिल्या काही बैठकांचे अध्यक्षस्थान भूषवण्यासाठी प्रोटेम स्पीकर हे तात्पुरते पद तयार केले जाते. • भारतीय राज्यघटनेच्या अनुच्छेद 99 नुसार, संसदेच्या दोन्ही सभागृहांच्या प्रत्येक सदस्याने आपले स्थान ग्रहण करण्यापूर्वी राष्ट्रपती किंवा त्यांनी नियुक्त केलेल्या एखाद्या व्यक्तीसमोर शपथ घेणे किंवा प्रतिज्ञा करणे आवश्यक आहे. • भारताचे राष्ट्रपती प्रोटेम स्पीकरची नियुक्ती करतात आणि नवीन सभागृहाचे पहिले अधिवेशन सुरू होण्यापूर्वी, सहसा राष्ट्रपती भवनात त्यांना पदाची शपथ देतात. • संकेतांनुसार, संसदीय कामकाजाचे सुरळीत संक्रमण सुनिश्चित करण्यासाठी लोकसभेतील सर्वात ज्येष्ठ सदस्याची (सेवा केलेल्या वर्षांच्या/कार्यकाळाच्या संख्येनुसार) या पदासाठी निवड केली जाते. • प्रोटेम स्पीकरच्या प्राथमिक कर्तव्यांमध्ये लोकसभेच्या पहिल्या बैठकीचे अध्यक्षस्थान भूषवणे, इतर सर्व नवनिर्वाचित सदस्यांना शपथ देणे आणि कायमस्वरूपी सभापतींच्या निवडीसाठी सक्षम करणे यांचा समावेश होतो. पूरक माहिती: • भारताचे सरन्यायाधीश: • अनुच्छेद 60 अंतर्गत भारताच्या राष्ट्रपतींना पदाची शपथ देण्याची जबाबदारी असते. • विधिमंडळाच्या सदस्यांना शपथ देण्यामध्ये कोणतीही घटनात्मक भूमिका नसते. • भारताचे उपराष्ट्रपती: • राज्यसभेचे पदसिद्ध सभापती म्हणून काम करतात. • उपराष्ट्रपतींना राष्ट्रपती किंवा त्यांनी नियुक्त केलेल्या व्यक्तीद्वारे शपथ दिली जाते. • कॅबिनेट सचिव: • सर्वोच्च दर्जाचे नागरी सेवक आणि कॅबिनेट सचिवालयाचे प्रशासकीय प्रमुख. • भारत सरकारचे मुख्य समन्वयक म्हणून कार्य करतात परंतु संसदीय शपथेबाबत त्यांना कोणताही घटनात्मक अधिकार नाही. • पदाचे स्वरूप: • प्रोटेम स्पीकरचे पद पूर्णपणे तात्पुरते असते आणि अनुच्छेद 93 अंतर्गत सभागृहाने कायमस्वरूपी सभापती निवडल्याबरोबर ते संपुष्टात येते.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 4 ('भारताचे उपराष्ट्रपती') आणि पर्याय 3 ('भारताचे राष्ट्रपती') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'कलम 99 → भारताचे राष्ट्रपती'. भारतीय राज्यघटनेत कलम 99 चा संबंध थेट 'भारताचे राष्ट्रपती' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('भारताचे सरन्यायाधीश'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'भारताचे राष्ट्रपती' हे ठरते. • पर्याय 2 ('कॅबिनेट सचिव'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'भारताचे राष्ट्रपती' हे ठरते. • पर्याय 4 ('भारताचे उपराष्ट्रपती'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'भारताचे राष्ट्रपती' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 3 ('भारताचे राष्ट्रपती') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 06

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+