MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Political dimensions FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

‘वंदे मातरम’ च्या 150 व्या वर्धापन दिनानिमित्त राष्ट्रीय स्तरावरील सोहळ्याचे प्रामुख्याने कोणत्या केंद्रीय मंत्रालयाने आयोजन केले होते?

Which union ministry primarily organized the national-level celebration for the 150^(th) anniversary of ‘Vande Mataram’?

पर्याय (Options):
A

गृह मंत्रालय

B

संस्कृती मंत्रालय

अचूक उत्तर (Official Answer)
C

शिक्षण मंत्रालय

D

युवा व्यवहार आणि क्रीडा मंत्रालय

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (2)
योग्य उत्तर संस्कृती मंत्रालय आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • संस्कृती मंत्रालय ही भारत सरकारची नोडल एजन्सी आहे जी वारसा जतन करण्यासाठी आणि राष्ट्रीय महत्त्वाच्या शताब्दी आणि महत्त्वपूर्ण वर्धापन दिनांच्या स्मरणार्थ जबाबदार आहे. • भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीतील या गीताची भूमिका अधोरेखित करण्यासाठी वंदे मातरम च्या रचनेच्या 150 व्या वर्धापन दिनानिमित्त राष्ट्रीय स्तरावरील सोहळा या मंत्रालयाच्या प्रशासकीय कक्षेत येतो. • वंदे मातरम ची रचना बंकिमचंद्र चट्टोपाध्याय यांनी 1870 च्या दशकात (विशेषतः 1875-1876 च्या आसपास) केली होती आणि नंतर 1882 मध्ये प्रकाशित झालेल्या त्यांच्या प्रसिद्ध बंगाली कादंबरी आनंदमठ मध्ये त्याचा समावेश करण्यात आला. • हे गीत पहिल्यांदा राजकीय संदर्भात रवींद्रनाथ टागोर यांनी कलकत्ता येथे झालेल्या भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसच्या 1896 च्या अधिवेशनात गायले होते. • संस्कृती मंत्रालय अशा राष्ट्रीय प्रतीकांबद्दल जनतेला शिक्षित करणारे कार्यक्रम, परिसंवाद आणि प्रदर्शने आयोजित करण्यासाठी राष्ट्रीय अंमलबजावणी समिती (NIC) शी समन्वय साधते. • 24 जानेवारी 1950 रोजी, भारतीय संविधान सभेने वंदे मातरम ला राष्ट्रीय गीत म्हणून स्वीकारले आणि त्याला जन गण मन या राष्ट्रगीताच्या समान दर्जा दिला. पूरक माहिती: • गृह मंत्रालय: • अंतर्गत सुरक्षा, सीमा व्यवस्थापन आणि केंद्रशासित प्रदेशांच्या प्रशासनासाठी जबाबदार. • हे राष्ट्रध्वज आणि अधिकृत भाषा कायद्याशी संबंधित प्रकरणे हाताळते, परंतु सांस्कृतिक स्मरणोत्सव हे त्याच्या मुख्य कार्यांसाठी दुय्यम आहेत. • शिक्षण मंत्रालय: • पूर्वी मनुष्यबळ विकास मंत्रालय म्हणून ओळखले जाणारे हे मंत्रालय साक्षरता, प्राथमिक शिक्षण आणि उच्च शिक्षण धोरणांवर लक्ष केंद्रित करते. • हे शालेय अभ्यासक्रमात देशभक्तीपर गीतांचा समावेश करत असले तरी, ते राष्ट्रीय वर्धापन दिन सोहळ्याचे प्राथमिक आयोजक नाही. • युवा व्यवहार आणि क्रीडा मंत्रालय: • नेहरू युवा केंद्र संघटन (NYKS) आणि राष्ट्रीय सेवा योजना (NSS) यांसारख्या संस्थांच्या माध्यमातून युवा विकासावर लक्ष केंद्रित करते. • हे क्रीडा पायाभूत सुविधा आणि युवा सक्षमीकरणाला प्रोत्साहन देते परंतु राष्ट्रीय प्रतीकांच्या अधिकृत सांस्कृतिक स्मरणोत्सवाचा अधिकार याच्याकडे नाही.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 3 ('शिक्षण मंत्रालय') आणि पर्याय 2 ('संस्कृती मंत्रालय') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'घटनात्मक तरतूद → संस्कृती मंत्रालय'. भारतीय राज्यघटनेत घटनात्मक तरतूद चा संबंध थेट 'संस्कृती मंत्रालय' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('गृह मंत्रालय'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'संस्कृती मंत्रालय' हे ठरते. • पर्याय 3 ('शिक्षण मंत्रालय'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'संस्कृती मंत्रालय' हे ठरते. • पर्याय 4 ('युवा व्यवहार आणि क्रीडा मंत्रालय'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'संस्कृती मंत्रालय' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 2 ('संस्कृती मंत्रालय') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 05

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+