MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Local Government FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

ग्रामीण स्थानिक स्वराज्य संस्था किंवा पंचायती राजची सोपवलेली कार्ये कोणत्या अनुसूचीमध्ये समाविष्ट आहेत?

Which schedule contains the assigned functions of the Rural Local Self Government or the Panchayati Raj?

पर्याय (Options):
A

11 वी अनुसूची

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

12 वी अनुसूची

C

10 वी अनुसूची

D

9 वी अनुसूची

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य उत्तर 11 वी अनुसूची आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • 73व्या घटनादुरुस्ती कायदा, 1992 द्वारे भारताच्या संविधानात 11 वी अनुसूची जोडली गेली, जी 24 एप्रिल 1993 रोजी लागू झाली. • ही अनुसूची पंचायती राज संस्थांसाठी (PRIs) कार्यात्मक क्षेत्र स्थापित करते, जी भारतातील ग्रामीण स्थानिक स्वराज्य व्यवस्थेचे प्रतिनिधित्व करते. • यामध्ये अशा 29 कार्यात्मक विषयांचा उल्लेख आहे ज्यांच्यावर पंचायतींना आर्थिक विकास आणि सामाजिक न्यायासाठी योजना तयार करण्याचे अधिकार आणि अधिकार आहेत. • या अनुसूचीमध्ये समाविष्ट असलेल्या विशिष्ट विषयांमध्ये कृषी आणि जमीन सुधारणेपासून ते लघु सिंचन, सामाजिक वनीकरण, लघुउद्योग, ग्रामीण गृहनिर्माण आणि पिण्याचे पाणी या घटकांचा समावेश होतो. • या अनुसूचीचा वैधानिक आधार कलम 243-G आहे, जे राज्य विधिमंडळांना पंचायतींना स्वराज्य संस्था म्हणून कार्य करण्यासाठी आवश्यक अधिकार प्रदान करण्याचे अधिकार देते. • या अनुसूचीची अंमलबजावणी ही राज्य धोरणाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांच्या कलम 40 मध्ये नमूद केलेल्या गांधीवादी तत्त्वाचे प्रकटीकरण होते. पूरक माहिती: • 12 वी अनुसूची: • 74व्या घटनादुरुस्ती कायदा, 1992 द्वारे समाविष्ट केली गेली. • ही महानगरपालिकांचे (शहरी स्थानिक स्वराज्य संस्था) अधिकार, अधिकार आणि जबाबदाऱ्या परिभाषित करते आणि यामध्ये कलम 243-W अंतर्गत 18 कार्यात्मक विषय समाविष्ट आहेत. • 10 वी अनुसूची: • 52व्या घटनादुरुस्ती कायदा, 1985 द्वारे जोडली गेली, ज्याला सामान्यतः पक्षांतर बंदी कायदा म्हणून ओळखले जाते. • यामध्ये दुसऱ्या राजकीय पक्षात पक्षांतर केल्याच्या कारणावरून संसद आणि राज्य विधिमंडळाच्या सदस्यांच्या अपात्रतेबाबतच्या तरतुदी आहेत. • 9 वी अनुसूची: • भूमी सुधारणा आणि इतर कायद्यांना न्यायालयीन पुनरावलोकनापासून वाचवण्यासाठी पहिल्या घटनादुरुस्ती कायदा, 1951 द्वारे समाविष्ट केली गेली. • सुरुवातीला मूलभूत हक्कांवर आधारित कायदेशीर आव्हानांना रोखणे हे याचे उद्दिष्ट असले तरी, सर्वोच्च न्यायालयाने 2007 मध्ये (आय.आर. कोएल्हो खटला) असा निर्णय दिला की 1973 नंतर जोडलेले कायदे मूलभूत संरचना सिद्धांताच्या अधीन आहेत.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('12 वी अनुसूची') आणि पर्याय 1 ('11 वी अनुसूची') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'कलम 243 → 11 वी अनुसूची'. भारतीय राज्यघटनेत कलम 243 चा संबंध थेट '11 वी अनुसूची' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 2 ('12 वी अनुसूची'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '11 वी अनुसूची' हे ठरते. • पर्याय 3 ('10 वी अनुसूची'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '11 वी अनुसूची' हे ठरते. • पर्याय 4 ('9 वी अनुसूची'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '11 वी अनुसूची' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('11 वी अनुसूची') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 05

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+