MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Polity FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

आपला देश प्रजासत्ताक आहे कारण -

Our country is a republic because -

पर्याय (Options):
A

राष्ट्रपती, उपराष्ट्रपती, पंतप्रधान या जागांवर नेमणूक झालेल्या व्यक्ति प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्षरित्या लोकांकडून निवडल्या जातात.

अचूक उत्तर (Official Answer)
B

स्वतःचा व समाजाचा विकास करण्याची संधी नागरिकांना प्राप्त होते.

C

देशाच्या राज्यकारभारात कोणताही धर्म, संप्रदाय यांचा हस्तक्षेप नसतो.

D

भारतीय संविधान सामाजिक परिवर्तनाचे साधन आहे.

सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (1)
योग्य पर्याय 'राष्ट्रपती, उपराष्ट्रपती, पंतप्रधान या पदांवर नियुक्त केलेल्या व्यक्तींची निवड प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्षपणे जनतेद्वारे केली जाते' हा आहे. स्पष्टीकरण आणि महत्त्वाचे मुद्दे: • गणराज्य (प्रजासत्ताक): • प्रजासत्ताक हा शासनाचा असा एक प्रकार आहे ज्यामध्ये देशाचा कारभार हा "सार्वजनिक विषय" मानला जातो आणि राज्याचा प्रमुख हा एखादा वंशपरंपरागत राजा नसून, निवडलेला किंवा नामनिर्देशित केलेला राष्ट्रपती असतो. • प्रजासत्ताकामध्ये, सर्वोच्च सत्ता ही मतदानाचा अधिकार असलेल्या नागरिकांच्या हाती असते आणि त्याचा वापर त्यांनी प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्षपणे निवडलेल्या प्रतिनिधींद्वारे केला जातो. • भारत एक गणराज्य म्हणून: • भारत हे एक गणराज्य आहे कारण त्याचे राष्ट्रप्रमुख, म्हणजेच राष्ट्रपती हे निर्वाचित असतात, वंशपरंपरागत राजे नसतात. हे प्रजासत्ताकाच्या व्याख्येशी सुसंगत आहे, जिथे नेते जनतेद्वारे निवडले जातात. • भारताच्या राष्ट्रपतींची निवड संसदेच्या दोन्ही सभागृहांच्या निर्वाचित सदस्यांचा, तसेच राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांच्या विधानसभांच्या निर्वाचित सदस्यांचा समावेश असलेल्या निर्वाचक मंडळाद्वारे (इलेक्टोरल कॉलेज) केली जाते. • भारताचे पंतप्रधान, जरी थेट जनतेद्वारे निवडले जात नसले तरी, सामान्यतः लोकसभेत बहुमत असलेल्या पक्षाचे नेते असतात आणि त्यांची नियुक्ती राष्ट्रपतींद्वारे केली जाते. पूरक माहिती: • नागरिकांना स्वतःचा आणि त्यांच्या समुदायाचा विकास करण्याची संधी असते: • हे विधान कोणत्याही लोकशाही समाजाचे सकारात्मक वैशिष्ट्य असले तरी, ते विशेषतः गणराज्याची व्याख्या करत नाही. • या विधानाचा संदर्भ मूळ इंग्रजी पर्यायातील 'The sovereign power rests with the people' या संकल्पनेशी संबंधित असू शकतो. • देशाच्या कारभारात कोणत्याही धर्माचा किंवा पंथाचा हस्तक्षेप नसतो: • हे धर्मनिरपेक्ष राज्याचे वर्णन करते, जे भारतीय संविधानात समाविष्ट असलेले एक तत्त्व आहे परंतु ते गणराज्याचे वैशिष्ट्य स्पष्ट करत नाही. • भारतीय संविधान हे सामाजिक परिवर्तनाचे एक साधन आहे: • हे विधान सत्य आहे आणि संविधानाच्या परिवर्तनशील स्वरूपावर प्रकाश टाकते, परंतु भारत हे गणराज्य का आहे हे ते विशेषतः स्पष्ट करत नाही.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 2 ('स्वतःचा व समाजाचा विकास करण्याची संधी नागरिकांना प्राप्त होते.') आणि पर्याय 1 ('राष्ट्रपती, उपराष्ट्रपती, पंतप्रधान या जागांवर नेमणूक झालेल्या व्यक्ति प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्षरित्या लोकांकडून निवडल्या जातात.') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'घटनात्मक तरतूद → राष्ट्रपती, उपराष्ट्रपती, पंतप्रधान या जागांवर नेमणूक झालेल्या व्यक्ति प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्षरित्या लोकांकडून निवडल्या जातात.'. भारतीय राज्यघटनेत घटनात्मक तरतूद चा संबंध थेट 'राष्ट्रपती, उपराष्ट्रपती, पंतप्रधान या जागांवर नेमणूक झालेल्या व्यक्ति प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्षरित्या लोकांकडून निवडल्या जातात.' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 2 ('स्वतःचा व समाजाचा विकास करण्याची संधी नागरिकांना प्राप्त होते.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'राष्ट्रपती, उपराष्ट्रपती, पंतप्रधान या जागांवर नेमणूक झालेल्या व्यक्ति प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्षरित्या लोकांकडून निवडल्या जातात.' हे ठरते. • पर्याय 3 ('देशाच्या राज्यकारभारात कोणताही धर्म, संप्रदाय यांचा हस्तक्षेप नसतो.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'राष्ट्रपती, उपराष्ट्रपती, पंतप्रधान या जागांवर नेमणूक झालेल्या व्यक्ति प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्षरित्या लोकांकडून निवडल्या जातात.' हे ठरते. • पर्याय 4 ('भारतीय संविधान सामाजिक परिवर्तनाचे साधन आहे.'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर 'राष्ट्रपती, उपराष्ट्रपती, पंतप्रधान या जागांवर नेमणूक झालेल्या व्यक्ति प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्षरित्या लोकांकडून निवडल्या जातात.' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 1 ('राष्ट्रपती, उपराष्ट्रपती, पंतप्रधान या जागांवर नेमणूक झालेल्या व्यक्ति प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्षरित्या लोकांकडून निवडल्या जातात.') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 05

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+