MPSC Test Logo mpsctest.in
Polity Basics of Constitution FMT-01
पडताळलेले उत्तर (Verified)
MPSC सराव प्रश्न:

1992 च्या _______ घटनादुरुस्ती कायद्यान्वये, संविधानात ‘पंचायती’ हा भाग IX समाविष्ट करण्यात आला होता.

The _______ Constitutional Amendment Act of 1992 was responsible for adding Part IX to the Constitution, 'The Panchayats'.

पर्याय (Options):
A

74^(वी)

B

83^(वी)

C

7^(वी)

D

73^(वी)

अचूक उत्तर (Official Answer)
सविस्तर स्पष्टीकरण (Detailed Explanation): अचूक उत्तर: पर्याय (4)
योग्य उत्तर 73^(वी) आहे. मुख्य मुद्दे • DPSP चे अनुच्छेद 40 असे नमूद करते की “राज्य ग्रामपंचायतींचे संघटन करण्यासाठी पावले उचलेल आणि त्यांना स्वशासनाचे एकक म्हणून कार्य करण्यास आवश्यक असलेले अधिकार आणि प्राधिकार प्रदान करेल.” ही दुरुस्ती त्या तरतुदीला प्रत्यक्षात आणते. • भूगोल, राजकारण आणि प्रशासन यांसारख्या स्थानिक घटकांचा विचार करून पंचायती राज प्रणाली लागू करण्यासाठी राज्यांना पुरेसा वाव देण्यात आला आहे. • “द पंचायती” भाग IX 1992 मध्ये 73व्या दुरुस्तीचा भाग म्हणून संविधानात समाविष्ट करण्यात आला आणि त्यात अनुच्छेद 243 ते 243(O) पर्यंतच्या तरतुदी आहेत. • 73व्या दुरुस्ती कायद्याने राज्य सरकारांना ग्रामपंचायतींना औपचारिक रूप देण्यासाठी आणि त्यांना स्वशासी संस्था म्हणून कार्य करण्यास सक्षम करण्यासाठी आवश्यक पावले उचलण्याचा अधिकार दिला. • प्रत्येक राज्याला आता अनुच्छेद 243-B नुसार, त्यांच्या हद्दीत पंचायती स्थापन करणे बंधनकारक आहे. • राज्य सरकारांना अनुच्छेद 243-G नुसार पंचायतींना अधिकार, जबाबदाऱ्या आणि प्राधिकार प्रदान करणे बंधनकारक आहे. • ग्रामपंचायतींची निवड निश्चित पाच वर्षांच्या कालावधीसाठी केली जाते. • राज्य निवडणूक आयुक्तांना ग्रामपंचायतींसाठी स्वतंत्र निवडणुका घेण्याची यंत्रणा उपलब्ध करून देण्यात आली आहे. • अनुच्छेद 243-D नुसार महिला आणि SC/ST चे योग्य प्रतिनिधित्व प्रदान केले आहे. अतिरिक्त माहिती • 74वी घटनादुरुस्ती कायदा: • 74व्या घटनादुरुस्ती कायदा 1992 ने नगरपालिका किंवा शहरी स्थानिक सरकार प्रणालीची घटनात्मक संस्था म्हणून स्थापना केली. • नगरपालिका आता संविधानाच्या न्यायप्रविष्ट तरतुदींद्वारे शासित आहेत. • कायद्याच्या अटींनुसार, राज्य सरकारांना संविधानाद्वारे नगरपालिकांची नवीन प्रणाली लागू करणे बंधनकारक आहे [अनुच्छेद 243 Q]. • शहरी सरकारे स्थानिक शासनाच्या एकक म्हणून योग्यरित्या कार्य करू शकतील यासाठी, हा कायदा त्यांना पुनरुज्जीवित आणि मजबूत करण्याचा उद्देश ठेवतो. • 83वी घटनादुरुस्ती कायदा: • 83व्या दुरुस्ती कायद्याने सर्व राज्यांना कायदा सुरू झाल्यापासून एका वर्षाच्या आत नवीन घटनात्मक तरतुदींचे पालन करण्यासाठी त्यांचे स्थानिक कायदे अद्ययावत करण्याचे आदेश दिले. • 7वी घटनादुरुस्ती कायदा: • मागील संरचनेची जागा घेण्यासाठी आणि राज्यांचे विभाजन आयोजित करण्यासाठी 7वी दुरुस्ती संविधानात समाविष्ट करण्यात आली. • याने विविध कार्यालयांसाठी पदावधी प्रदान केले आणि दोन किंवा अधिक राज्यांमध्ये राज्यपालांच्या नामांकनात मदत केली. • याव्यतिरिक्त, याने भाषांच्या महत्त्व किंवा दृढतेनुसार पंजाब आणि आंध्र प्रदेश राज्यांसाठी विशिष्ट निकष तयार केले.
परीक्षेतील संभाव्य चूक / Exam Trap:

परीक्षेतील संभाव्य चूक: विद्यार्थी अनेकदा पर्याय 1 ('74^(वी)') आणि पर्याय 4 ('73^(वी)') यामध्ये गोंधळात पडतात. प्रश्न नीट वाचून संकल्पनेतील सूक्ष्म भेद लक्षात घेणे आवश्यक आहे.

स्मृती क्लृप्ती / Memory Booster & Mnemonic:

स्मृती सूत्र: 'कलम 40 → 73^(वी)'. भारतीय राज्यघटनेत कलम 40 चा संबंध थेट '73^(वी)' या तरतुदीशी जोडलेला आहे. परीक्षेसाठी ही जोडी कायम ध्यानात ठेवा.

पर्याय निर्मूलन पद्धत / Option Elimination Strategy:

🎯 पर्याय बाद पद्धत (Option Elimination Strategy): • पर्याय 1 ('74^(वी)'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '73^(वी)' हे ठरते. • पर्याय 2 ('83^(वी)'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '73^(वी)' हे ठरते. • पर्याय 3 ('7^(वी)'): हा पर्याय अयोग्य आहे. आयोगाच्या संदर्भानुसार अचूक उत्तर '73^(वी)' हे ठरते. • निष्कर्ष: त्यामुळे उर्वरित पर्याय बाद होऊन अचूक उत्तर पर्याय 4 ('73^(वी)') निश्चित होते.

मोफत ऑनलाइन चाचणी उपलब्ध

MPSC संयुक्त पूर्व परीक्षा गट-क — १००-प्रश्न संपूर्ण सराव मॉक टेस्ट 04

हा प्रश्न आणि यासारखे सर्व संभाव्य प्रश्न प्रत्यक्ष परीक्षेसारख्या वेळेत सोडवून तुमची अचूकता तपासा.

ही टेस्ट आता सोडवा

संबंधित महत्त्वाचे सराव प्रश्न (Related Practice Questions):

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानाच्या अनुच्छेद 243W द्वारे मिळालेल्या अधिकारांचा वापर प्रामुख्याने कोणती संस्था करते?

Polity MPSC सराव प्रश्न

मंत्रिमंडळाच्या सामूहिक उत्तरदायित्वाबाबत खालील विधाने विचारात घ्या: विधान 1: केंद्रीय मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकपणे जबाबदार असते. विधान 2: द्विसदनीय राज्यांमध्ये, राज्य मंत्रिमंडळ विधान परिषदेला जबाबदार असते. दिलेल्यापैकी कोणते/कोणती विधान/विधाने योग्य आहे/आहेत?

Polity MPSC सराव प्रश्न

भारतीय संविधानानुसार, भारताच्या निवडणूक आयुक्तांचा कमाल कार्यकाळ किती असतो?

Polity MPSC सराव प्रश्न

अनुच्छेद 300A अंतर्गत मालमत्तेच्या अधिकाराचे कायदेशीर स्वरूप काय आहे?

Polity MPSC सराव प्रश्न

जोड्या लावा. +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | | भारतीय संविधानातील अनुच्छेद | | या अनुच्छेदांनी दिलेले अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+ | A. | अनुच्छेद 19(b) | i. | संघटना बनवण्याचा अधिकार | | B. | अनुच्छेद 19(c) | ii. | शांततापूर्ण आणि शस्त्रविरहित एकत्र येण्याचा अधिकार (निरुद्ध संमेलन) | | C. | अनुच्छेद 19(d) | iii. | संपूर्ण भारतात मुक्तपणे फिरण्याचा अधिकार | +----+-----------------------------+------+---------------------------------------------------------------------+